Czy aktywizm w sieci może zmienić świat? „Głosy Humanistyki” z profesor Grażyną Piechotą
Profesor Grażyna Piechota: „Hasło Strajku Kobiet było uważane za niewłaściwe przez osoby z bardziej konserwatywnymi poglądami. Natomiast trudno jest mi sobie wyobrazić, jakiego określenia mogłyby użyć kobiety, kiedy podjęto kolejny krok w kierunku ograniczania ich praw”.
W tym odcinku rozmawiamy z socjolożką z Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego o współczesnych ruchach społecznych oraz o tym, jak różne jest podejście do nauki w Polsce i Tajwanie.
Z kolejną wizytą w mieście Kraka
Do Krakowa wybraliśmy się już po raz drugi. Miasto powitało nas wiosennym powiewem wiatru, a poranne słońce rozświetlało czerwone mury Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Przed gmachem rozciągały się starannie utrzymane trawniki, elegancko kontrastujące z ceglanym budynkiem.
Wnętrze uczelni zachwyciło nas przestronnością i nowoczesną estetyką. Na długim korytarzu otoczonym kolumnami zatrzymała nas wystawa artystyczna, aż pojawiła się bohaterka dzisiejszego odcinka – profesor Grażyna Piechota – i z uśmiechem zaprosiła nas do uniwersyteckiej kawiarni. Zapach świeżo mielonej kawy mieszał się tu z aromatem słodkich wypieków, a podwieszone pod sufitem lampki i miękkie poduszki na kanapach tworzyły przytulną, przyjazną przestrzeń – idealną do rozmów, uprawiania nauki i odpoczynku. Profesor kupiła nam kawę i z filiżankami w dłoniach ruszyliśmy dalej.
Dotarliśmy do klasycznej sali wykładowej z prostymi ławkami i tablicą. W rogu pomieszczenia stał stary, niezastąpiony grafoskop. Zajęliśmy miejsce w jednej z ławek i rozpoczęliśmy rozmowę o ruchach społecznych, komunikacji i podróżach. Te trzy wątki splatają się ze sobą w życiu profesor Piechoty.
Czy profesor Grażyna Piechota jest superbohaterką, której szukamy?
Badaczka ruchów społecznych i komunikacji
Grażyna Piechota to profesorka Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie. Jest prawniczką i socjolożką. Bada ruchy obywatelskie i społeczne oraz łączącą się z nimi komunikację (m.in. PR, komunikację polityczną, międzykulturową i masową), jak również wykorzystywanie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) w usieciowionych ruchach społecznych. Specjalizuje się w mediach: tradycyjnych, nowych i społecznościowych. Interesuje się naukami politycznymi. Interesuje się naukami politycznymi, poruszając w swoich badaniach tematy nawiązujące m.in. do tożsamości kulturowej oraz zjawisk związanych z propagandą komputacyjną. Jako jedna z pierwszych przeanalizowała wpływ odpisu podatkowego na kształtowanie społeczeństwa obywatelskiego.
Od 2002 r. jest rzeczniczką prasową instytucji publicznych, m.in. administracji rządowej i samorządowej. Jest także recenzentką międzynarodowych czasopism naukowych: „Cogent Social Sciences”, „Communication Today” oraz „Cogent Business & Management”.
Należy do Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej (PTKS). Uczestniczyła w piątej edycji Programu Mentoringowego Forum Młodych Medioznawców i Komunikologów PTKS.
Decydenci nie chcą brać pod uwagę wyników badań w takich zakresach, w jakich zmusiłyby owych decydentów – czy to w ramach władzy ustawodawczej, czy władzy wykonawczej – do podjęcia trudnych decyzji, które następnie musieliby społeczeństwu zakomunikować.
Międzynarodowa kariera akademicka
Nasza rozmówczyni jest absolwentką studiów prawniczych na Uniwersytecie Śląskim. Na tej samej uczelni uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych w dziedzinie socjologii, zaś stopień doktora habilitowanego w dyscyplinie nauk o komunikacji społecznej i mediach na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Ukończyła również studia podyplomowe z marketingu politycznego, zarządzania finansami przedsiębiorstw i doradztwa podatkowego.
Wykłada na Wydziale Zarządzania, Mediów i Technologii Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie. Była również wykładowczynią wizytującą na Université Catholique w Lille, National Chengchi University (NCCU) w Tajpeju, Protestant University of Social Sciences w Berlinie, Technische Universität w Dreźnie, a także Anglo-American University w Pradze.
Uczestniczyła w programach wymiany naukowej Narodowej Agencji Wymiany Akademickiej (NAWA). Była stypendystką Center for Chinese Studies, Taiwan Foundation for Democracy i programu stypendialnego rządu francuskiego Bourse France Excellence SSHN.
Jest kierowniczką autorskich studiów podyplomowych: „Międzykulturowe Public Relations” oraz „Public affairs w samorządzie”.
Poznaj publikacje pani profesor
Profesor Grażyna Piechota jest autorką i współautorką wielu publikacji naukowych, w tym:
- „Press reports of crisis as a source of country image: The reputation of Poland in French mainstream newspapers and magazines in the context of humanitarian and migration crisis” (2024, „Marketing i Rynek”, t. XXXI, nr 6/2024, str. 3–12);
- „We are against! How Polish and French populist parties use social media to convey political narratives” (2024, „French Politics”);
- „Cyfrowe oblicza buntu kobiet. Wirtualne praktyki komunikacyjne na rzecz zmiany społeczno-kulturowej w Polsce w latach 2016–2022” (2024, publikacja własna);
- „»Strajk Kobiet«. Zmiany społeczno-kulturowe jako efekt protestów w Polsce” („Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej”, 2024, 20(2022), z. 3, str. 97–114);
- „The role of social media during protests on Maidan” („Communication Today”, 6(2), współautor: R. Rajczyk).
Współczesne twarze buntu
Z profesor Piechotą rozmawialiśmy o tym, jaką rolę odgrywają ruchy społeczne w dzisiejszym świecie. Podkreślała, że bez mediów społecznościowych trudno już sobie wyobrazić skuteczne działania aktywistów. Platformy cyfrowe umożliwiają szybką mobilizację i budowanie wspólnoty i realny wpływ na życie społeczne czy polityczne. Jak zmienia się forma protestów? Czy opór w sieci może być równie skuteczny jak demonstracja na ulicy?
Tym, co dzisiaj wyróżnia pojawiające się ruchy aktywistyczne, nowe ruchy społeczne, są formy buntu intelektualnego.
Omówiliśmy też komunikacyjne aspekty Strajku Kobiet – jednego z najważniejszych ruchów ostatnich lat w Polsce. Nasza gościni wyjaśniła, dlaczego hasła i symbole tego protestu wzbudzały tak wiele emocji, a niekiedy kontrowersji, a także przybliżyła nam, jak zostały odebrane przez różne grupy społeczne. Zastanawialiśmy się, czy radykalna narracja była konieczna, aby wyrazić sprzeciw wobec kolejnych ograniczeń praw kobiet.
Tajwan oczami polskiej badaczki
Profesor Grażyna Piechota uwielbia podróżować. Jest zakochana w Tajwanie i Japonii, które uważa za państwa idealne z powodu panującej tam kultury zen, sprzyjającej wyciszeniu. Nic więc dziwnego, że w rozmowie pojawiły się kultura, polityka i znaczenie naukowe Tajwanu. Profesor Piechota opowiadała o swoich podróżach i badaniach, zestawiając doświadczenia akademickie z Tajwanu z realiami polskiej nauki. Opowiadała m.in. o tym, czy zagraniczni badacze, prowadząc projekty na Tajwanie, zabierają przestrzeń tamtejszym naukowcom.
W wolnym czasie czyta dużo książek – naukowych i innych, które dają nowe spojrzenie na różne zjawiska. Najlepiej odpoczywa podczas spacerów i spotkań ze znajomymi.
W tym odcinku
Rozmawialiśmy o ruchach społecznych, które potrafią przekształcać się w realną siłę polityczną i kulturową, często jednak napotykają bariery polityczne i prawne. Analizowaliśmy język protestów i sposoby komunikacji, które mogą zarówno łączyć, jak i dzielić społeczeństwo. Wątki o podróżach zmusiły nas natomiast do refleksji nad tym, jak różne kultury rozumieją rolę badaczek i badaczy w procesach społecznych – czy są to osoby, które tylko obserwują, czy też aktywnie uczestniczą w zmianach.
Poznasz odpowiedzi na pytania:
- Jaki związek z Tajwanem ma polska naukowczyni?
- Co mówi nam badanie równości małżeńskiej?
- Czy ruchy społeczne nadal istnieją?
- Czy opór w social mediach może być skuteczną formą aktywizmu?
- Czy Strajk Kobiet odniósł sukces?
- Jakie są nowe formy aktywizmu cyfrowego?
- Dlaczego decydenci nie chcą brać pod uwagę wyników badań?
- Czy badania naukowe powinny być społecznie istotne?
Posłuchaj odcinka!
Interesują cię współczesne ruchy społeczne, aktywizm i komunikacja? Zastanawiasz się nad rolą nauki w dzisiejszym świecie? Chcesz spojrzeć na nią z innej perspektywy niż polska, a także lepiej zrozumieć mechanizmy protestów? Wyrusz w fascynującą podróż po świecie nauki, kultury i przemian społecznych!
Jeśli chcesz poznać więcej inspirujących postaci humanistyki i nauk społecznych, śledź media społecznościowe „Głosów Humanistyki” i bądź na bieżąco z kolejnymi odcinkami!
Zobacz inne aktualności
