hr award color

logo uswps nazwa 3

Strefa Psyche

Hasło „bądź sobą" jest jednym z najczęściej wypowiadanych frazesów zachodniej kultury. Aby wieść dobre życie, zasługiwać na podziw i szacunek innych, należy żyć w zgodzie z samym sobą. Często życzymy bliskim: „Pozostań sobą", „Obyś zawsze była taka jak jesteś!". Tylko co to znaczy? O „poszukiwaniu siebie” oraz tym czy życie w zgodzie ze sobą w ogóle jest możliwe opowiada dr Ewa Jarczewska-Gerc, psycholog i coach z Uniwersytetu SWPS.

Trudno zaprzeczyć korzyściom psychologicznym wynikającym z realizacji swojego indywidualnego potencjału, postępowania zgodnie z własnymi przekonaniami czy temperamentem. Jednak aby móc postępować w zgodzie ze sobą, trzeba siebie znać, a nawet więcej - trzeba siebie ciągle poznawać.

Bo choć chcemy wierzyć w to, że jesteśmy cały czas tacy sami - w istocie jest to tylko iluzja. Jesteśmy w ciągłym procesie zmian, czy tego chcemy, czy nie, redagując wręcz własną przeszłość, aby dostosować ją do naszych obecnych postaw, przekonań, decyzji czy zachowań.

JA MA WIELE TWARZY

Pytanie o to, jak poznawać siebie, z natury rzeczy może wydawać się nielogiczne, a nawet dziwić. Jak to: poznać siebie? Chyba nikt mnie lepiej nie zna niż ja sama! A poza tym, po co mam siebie poznawać, skoro chodzi o mnie samą. Ja nią przecież jestem!

Rzeczywiście idea poznawania siebie jest dość kłopotliwa, bo zakłada, że mnie są co najmniej dwie - ta, która poznaje oraz ta, która istnieje i jest poznawana. Ta, która jest, oraz ta, która działa (zgodnie lub niezgodnie z wolą tej pierwszej). Nawet jeśli to brzmi irracjonalnie, tak właśnie jest. Mówiąc językiem psychologicznym - struktura ja jest niejednorodna, a mówiąc językiem codziennym - każdy z nas ma wiele twarzy. Co więcej - jest to naturalny i jak najbardziej psychologicznie normalny stan rzeczy. Choć dla wielu ludzi trudny do zaakceptowania, gdyż społecznie promowanym wzorcem jest spójność, wewnętrzna zgodność, jedność i stałość naszej osobowości.

Taka narracja wynika z potrzeby, żeby życie było proste i łatwe do poukładania. Założenie o spójności osobowości daje nam poczucie kontroli: nad samym sobą, innymi ludźmi i ogólniej - nad światem społecznym. Skoro ludzie są spójni, to możemy ich łatwo podzielić, np. na dobrych i złych, moralnych i niemoralnych, mądrych i głupich, ładnych i brzydkich. Nie trzeba zbyt głęboko wnikać i koncentrować się na ciągłym poznawaniu - wystarczy zaobserwować jedno zachowanie człowieka, aby wiedzieć o nim wszystko.

Każdy z nas jest w pewnym sensie totalitarnym władcą, który na bieżąco kontroluje i manipuluje docierającymi do niego informacjami, szczególnie tymi, które dotyczą jego osoby.

Na tę właściwość naszego ja wskazywał już w 1980 r. wybitny amerykański psycholog Anthony Greenwald. Jego zdaniem, w procesie poszukiwania informacji o sobie i świecie wcale nie posługujemy się regułą trafności czy rzetelności. W istocie nasze procesy poznawcze zdominowane są egocentryczną perspektywą postrzegania zjawisk społecznych i własnego zachowania w taki sposób, aby maksymalizować pozytywny autowizerunek i osobiste zasługi.

Mówiąc wprost - nasze ego (totalitarny władca) dopuszcza do siebie jedynie te informacje, które dobrze o nim świadczą, spychając te niechciane i niekorzystne do nieświadomości (lochy, tortury i egzekucje). Zresztą idea mechanizmów obronnych ego, takich jak wyparcie, projekcja czy sublimacja, wprowadzona przez Freuda (na początku XX w.), towarzyszyła psychologii praktycznie od jej zarania.

Rola nieświadomych procesów, najpierw w ujęciu psychoanalitycznym (freudowskim), potem w ujęciu poznawczym (np. John Bargh), w funkcjonowaniu psychicznym człowieka jest niezaprzeczalna. I choć żaden szanujący się psycholog nie podważy tezy, że mechanizmy obronne, iluzje czy zniekształcenia percepcyjne istnieją, o tyle ocena, na ile pozytywnie czy negatywnie wpływają one na nasz dobrostan psychiczny, wzbudzała - i do dziś wzbudza - pewne kontrowersje.

Aby móc postępować w zgodzie ze sobą, trzeba siebie znać, a raczej - trzeba siebie ciągle poznawać. Bo choć chcemy wierzyć w to, że jesteśmy cały czas tacy sami, w istocie jest to tylko iluzja. Ciągle się zmieniamy, redagując własną przeszłość, aby dostosować ją do naszych obecnych postaw, przekonań, decyzji czy zachowań.

CO NAM BARDZIEJ SŁUŻY - PRAWDA O SOBIE CZY ILUZJA?

Kontakt z rzeczywistością jest jednym z podstawowych kryteriów zdrowia psychicznego. To oczywiste. Jednak tu pojawiają się pytania i wątpliwości - ile tego kontaktu jest dobre dla jednostki i jak bardzo trafny powinien być, aby przynieść korzyści, a nie wyrządzić szkodę?

Pytanie o to, czy iluzje i zniekształcenia percepcyjne są nam jakkolwiek potrzebne do sprawnego funkcjonowania, a jeśli tak, to w jakim zakresie, pojawiło się pod koniec lat 80. XX w. za sprawą dwójki amerykańskich psychologów, Shelley Taylor i Jonathana Browna. Dokonali oni przeglądu teorii, a także wyników badań dotyczących efektów terapii psychologicznych, polegających na dogłębnym konfrontowaniu pacjenta z samym sobą, swoimi wadami i przywarami oraz otaczającą go rzeczywistością.

Wyniki tych analiz pokazały, że trafne postrzeganie siebie pociąga za sobą niestety pewne negatywne implikacje - obniżoną samoocenę, a nawet umiarkowaną depresję. Nie wiadomo wprawdzie do końca, co jest jajkiem, a co kurą - czy osoby depresyjne i z niską samooceną postrzegają się trafniej, czy też trafna autopercepcja efektywnie obniża nastrój i samoocenę. Ale z dużą pewnością wiadomo, że zdrowy, dobrze funkcjonujący człowiek przejawia w swojej percepcji tak zwaną inklinację pozytywną. 

Ma ona postać trzech iluzji: 

  • kontroli,
  • nierealistycznego optymizmu,
  • oraz zawyżonej samooceny.

TRZY ILUZJE: KONTROLI, NIEREALISTYCZNEGO OPTYMIZMU ORAZ ZAWYŻONEJ OCENY

Iluzja kontroli polega na tym, że nawet w sytuacjach losowych mamy poczucie wpływu na to, jaki jest ich przebieg i zakończenie. Poczucie kontroli jest nieodzownym elementem naszej tożsamości i pozytywnej samooceny, a potrzeba kontroli jedną z najbardziej ludzkich motywacji. Jak przejawia się iluzja kontroli? Na przykład w poczuciu większego wpływu na wynik rzutu kostką, kiedy rzuca się samemu, w porównaniu do sytuacji, gdy kostką rzuca inna osoba. Tymczasem z obiektywnego punktu widzenia w obu przypadkach liczba wyrzuconych oczek jest w pełni losowa. Przykładów jest oczywiście o wiele więcej. Jednym z nich są różnego rodzaju amulety czy talizmany. Kiedy je mamy przy sobie, czujemy, że nic złego nie może nam się przytrafić, gdy z jakichś powodów je tracimy - opuszcza nas także poczucie siły i kontroli, zaczynamy czuć się niepewnie i tracimy grunt pod nogami.

Wiara w to, że los, kosmos czy też natura lubią nas nieco bardziej niż innych, to z kolei przejaw nierealistycznego optymizmu. Wiara w siebie sprawia, że podejmujemy się realizacji trudnych celów. Dzięki pozytywnym iluzjom idziemy do przodu, cieszymy się życiem. Kluczem do efektywności iluzji jest jednak ich natężenie. Jeśli potrafimy je sobie dozować, dzialają na naszą korzyść. Jeśli przesadzimy i stracimy kontakt z rzeczywistością, pojawią się klopoty stycznego optymizmu. Ludzie wierzą, że szansa na niefortunne zdarzenia czy sytuacje w ich życiu jest ciut mniejsza w porównaniu do przeciętnego innego człowieka. I tak np. osoba paląca papierosy, choć wie, że jej nałóg może prowadzić do choroby nowotworowej, uważa często, że szansę na to, aby ona zachorowała, w porównaniu do innego palacza są mniejsze. Podobne wnioski stawiamy także w kwestii wypadków samochodowych, szans na znalezienie pracy, prawdopodobieństwa bycia ofiarą przestępstwa czy możliwości zapadnięcia na depresję. Działa to także w drugą stronę - wierzymy, że mamy większe szansę niż inni na: udane małżeństwo, znalezienie wymarzonej pracy czy po prostu - bycie szczęśliwą osobą.

Trzecią iluzją jest zawyżona samoocena. Uważamy, że jesteśmy trochę mądrzejsi, ładniejsi, bardziej utalentowani i moralni niż przeciętny inny człowiek. Ktoś może zapytać - a co, jeśli to wcale nie iluzja, tylko naprawdę tacy jesteśmy? Nie przeczę, że takie jednostki rzeczywiście istnieją, jednak jeśli w ten sposób myśli o sobie większość - nie jest to możliwe z powodów matematycznych.

PO CO NAM RÓŻOWE OKULARY?

Są nam potrzebne do szczęścia, do radości, ale też do tego, aby działać, być aktywnym i ekspansywnym. Wiara w siebie sprawia, że podejmujemy się realizacji trudnych celów, bo wierzymy, że „kto jak nie ja" jest w stanie je osiągnąć. Dzięki pozytywnym iluzjom idziemy do przodu, odczuwamy pozytywne emocje i zwyczajnie cieszymy się życiem.

Kluczem do efektywności iluzji jest jednak ich natężenie. Szczypta soli w zupie nadaje jej smak i sprawia, że jest dobra, chcemy ją jeść. Gdy wsypiemy soli za dużo, przestaje być smaczna i staje się niestrawna. Tak samo z naszymi iluzjami, mechanizmami obronnymi i innymi zniekształceniami percepcji. Jeśli potrafimy je sobie dozować - wówczas działają na naszą korzyść. Jeśli jednak przesadzimy i stracimy zupełnie kontakt z rzeczywistością, wówczas pojawią się kłopoty.

Kiedy w takim razie jesteśmy tak naprawdę sobą? Czy wtedy, gdy oceniamy się trafnie, ale mamy depresję, czy wtedy, gdy oceniamy się pozytywnie ponad miarę, ale jesteśmy szczęśliwi i aktywni?

Może warto zaakceptować fakt, że klasycznie rozumiane bycie sobą po prostu nie istnieje. To, co istnieje, to... stawanie się sobą. Nikt z nas nie jest ukonstytuowany raz na zawsze, każdy dzień przynosi zmiany w naszej osobowości, w naszych poglądach i postępowaniu.

To, co możemy zrobić, aby nieco ułatwić sobie proces stawania się sobą, a w konsekwencji polubić siebie, to wpuścić trochę powietrza do „totalitarnego władcy", czyli naszego ego. Aby stawać się sobą, nie musimy mieć klarownych i niezmiennych poglądów w każdej dziedzinie, zajadle walczyć o rację w każdej dyskusji, bronić swych przekonań do ostatniej kropli krwi. Dajmy sobie przyzwolenie na to, aby zmieniać się, być w błędzie, mylić się. Paradoksalnie właśnie wtedy jest większa szansa, że odniesiemy sukces w procesie stawania się sobą.

newsweek psychologia logoArtykuł był publikowany w styczniowym wydaniu „Newsweek Psychologia Extra 1/17”.

258 ewa jarczewska gerc

O autorce

Ewa Jarczewska-Gerc – psycholog Uniwersytetu SWPS. Specjalizuje się w psychologii różnic indywidualnych. Zajmuje się zagadnieniem efektywności i wytrwałości w działaniu oraz wpływem stymulacji umysłowych na wykonywanie zadań. Bada związki pomiędzy różnymi formami myślenia i wyobrażania sobie a efektywności.

Blog Strefy Psyche

Joanna Stojer-Polańska - avatar Joanna Stojer-Polańska

Ciemna strona kobiet

Słowo „ofiara" w języku polskim może być utożsamiane z kobietą. A sprawca to ON, mężczyzna, który ewolucyjnie jest nastawiony na polowanie, zdobywanie i stoso...

Czytaj więcej »

Magdalena Łużniak-Piecha - avatar Magdalena Łużniak-Piecha

Czy zołza ubiera się u Prady?

Zazdrość i zawiść. Większość ludzi stosuje te pojęcia zamiennie. A różnica pomiędzy nimi decyduje o tym, czy jesteśmy zmotywowani do działania, czy w stosunku...

Czytaj więcej »

Izabela Kielczyk - avatar Izabela Kielczyk

Upadek z drabiny nie musi być bolesny

Utrata stanowiska nie jest łatwym przeżyciem, warto jednak uświadomić sobie, że jest wpisana w każdą karierę zawodową. Od tego, jak uporządkujemy emocje w mom...

Czytaj więcej »

Roman Cieślak - avatar Roman Cieślak

Zmień swoją pracę, nie zmieniając jej

Każdy marzy o pracy, w której mógłby wykonywać zadania dopasowane do swoich potrzeb oraz możliwości i jednocześnie odczuwać z tego powodu satysfakcję. A ilu z...

Czytaj więcej »

Agnieszka Pełka-Szajowska - avatar Agnieszka Pełka-Szajowska

Marketing 3.0, czyli era wartości

Firmy dostrzegają fakt, że dostarczanie klientom szybkich hedonistycznych pigułek szczęścia już nie wystarcza. Na konferencjach marketingowych słychać głośne ...

Czytaj więcej »

Agata Loewe - avatar Agata Loewe

Seksualność zaczyna się w nas

Gdyby seks potraktować jako rozwojową ścieżkę kariery, okazałoby się, że większość z nas jest dopiero w podstawówce. Dla entuzjastów nowości i eksperymentów p...

Czytaj więcej »

Ewa Jarczewska-Gerc - avatar Ewa Jarczewska-Gerc

Work-life balast?

Im więcej się pracuje, tym więcej się produkuje. To logiczne. Bo skoro w danej jednostce czasu można wyprodukować X produktów, to gdy wydłuży się czas dwukrot...

Czytaj więcej »

Ewa Jarczewska-Gerc - avatar Ewa Jarczewska-Gerc

Jak stajemy się sobą?

Hasło „bądź sobą" jest jednym z najczęściej wypowiadanych frazesów zachodniej kultury. Aby wieść dobre życie, zasługiwać na podziw i szacunek innych, należy ż...

Czytaj więcej »

Joanna Gutral - avatar Joanna Gutral

Jak poradzić sobie ze stresem przedmaturalnym?

Matura wiąże się z napięciem i długimi przygotowaniami. W przypadku tego rodzaju egzaminów, stres traktujemy zwykle jako coś przerażającego i niepożądanego. T...

Czytaj więcej »

Ewa Jarczewska-Gerc - avatar Ewa Jarczewska-Gerc

Czy praca daje szczęście?

Wydawać by się mogło, że najważniejszym czynnikiem budującym nasze szczęście zawodowe są zarobki. W rzeczywistości choć wynagrodzenie jest ważne, to okazuje s...

Czytaj więcej »

Michał Pozdał - avatar Michał Pozdał

„To skomplikowane” – nowy model związku?

W ciągu ostatnich 20 lat relacje wykraczające poza model monogamii stały się powszechne – wynika z badań Jean Williams i Jasny Jovanovica opublikowanych w „Se...

Czytaj więcej »

Piotr Modzelewski - avatar Piotr Modzelewski

Walcz z prokrastynacją – 20 sposobów na zmniejszenie zmęczenia

Prokrastynacja, czyli odwlekanie na później, poważnie upośledza nasze zasoby psychiczne, czyni nas mniej szczęśliwymi i negatywniej nastawionymi do świata lud...

Czytaj więcej »

Żywe Historie - avatar Żywe Historie

Rola kobiety w kulturze wietnamskiej

„Żywe historie” to fotograficzno-podróżniczy projekt Eweliny Klasury i Agnieszki Żywczyńskiej, absolwentek Uniwersytetu SWPS. Właśnie realizują swoje wielkie ...

Czytaj więcej »

Piotr Modzelewski - avatar Piotr Modzelewski

10 sposobów na realizację noworocznych postanowień

  Koniec starego i początek nowego roku skłania do podsumowań i podejmowania zmian w życiu. Magia Nowego Roku nie trwa jednak długo – jak wskazują badania...

Czytaj więcej »

Anna Cwojdzińska - avatar Anna Cwojdzińska

Dobro tkwi w szczegółach – psychologiczna siła życzliwości

Życzliwość. Czym jest? Większość z nas, całkiem intuicyjnie powie, że to zrobienie czegoś miłego. Czegoś dobrego. Dla innych. Niektórzy zwrócą uwagę, że można...

Czytaj więcej »

Ewa Jarczewska-Gerc - avatar Ewa Jarczewska-Gerc

Postanowienia noworoczne, czyli jak osiągnąć sukces?

Wprowadzenie trwałej zmiany w życiu oznacza wyjście ze strefy komfortu. Wymaga wysiłku i poświęcenia, a do tego potrzebne są nie tylko chęci, ale też konkretn...

Czytaj więcej »

Ewa Jarczewska-Gerc - avatar Ewa Jarczewska-Gerc

Idealny prezent na Święta

Wolimy dawać prezenty czy je otrzymywać? Czy istnieje prezent uniwersalny odpowiedni dla każdego? O naszych problemach, wyborach i motywacjach związanych z ob...

Czytaj więcej »

Jarosław Kulbat - avatar Jarosław Kulbat

Potęga subtelnych oddziaływań: jak prosić, żeby się doprosić

Wyobraź sobie, że ktoś prosi Cię o wzięcie udziału w badaniu marketingowym. Ten ktoś pewnie wie, że trudno będzie Cię do tego namówić. Perspektywa czasu strac...

Czytaj więcej »

Małgorzata Godlewska - avatar Małgorzata Godlewska

Wspomnienia budują tożsamość

Pielęgnowanie pamięci o zmarłych skłania do zadawania pytań o własne miejsce w świecie, podsumowania osiągnięć i zastanowienia się nad przyszłością. W jaki sp...

Czytaj więcej »

Sławomir Prusakowski - avatar Sławomir Prusakowski

W królestwie snu

Czym jest sen wg różnych koncepcji starej filozofii i psychologii? Co mówią współczesne badania ośrodków zajmujących się odkrywaniem roli snu i jego wpływu n...

Czytaj więcej »

Dariusz Doliński - avatar Dariusz Doliński

Dlaczego lubimy rzucać sobie kłody pod nogi?

Czy czujemy się lepiej, gdy znajdujemy wytłumaczenie dla swoich porażek? Czy to skuteczna metoda budowania pewności siebie w relacjach zawodowych? – wyjaśnia ...

Czytaj więcej »

Piotr Modzelewski - avatar Piotr Modzelewski

Jak przestać odwlekać? Pięć skutecznych strategii zmiany zachowania

„Prokrastynacja jest jak karta kredytowa. To świetna zabawa, dopóki nie dostaniesz rachunku” – słowa aktora Christophera Parkera dobrze znają ci, którzy codzi...

Czytaj więcej »

Joanna Gutral - avatar Joanna Gutral

Zaplanuj powrót z wakacji

Koniec urlopu i powrót do codziennych obowiązków w pracy i na uczelni często wiąże się z trudnymi emocjami. O tym, jak poradzić sobie z niepokojem wynikającym...

Czytaj więcej »

Anna Brytek-Matera - avatar Anna Brytek-Matera

Skąd się bierze zaburzony obraz własnego ciała?

Na dziesięć szczupłych kobiet przypadkowo zapytanych o to, dlaczego chcą schudnąć ,tylko jedna odpowiada: „ależ ja wcale nie muszę!”. Dlaczego tak się dzieje...

Czytaj więcej »

Wiesław Łukaszewski - avatar Wiesław Łukaszewski

Pragnienie wolności, unikanie wolności

Kwestią sporną, która zazwyczaj potrafi na trwałe podzielić dziecko i rodzica, pracownika i pracodawcę, obywatela i państwo, są ramy naszej wolności. Wielu z ...

Czytaj więcej »

Jakub Kuś - avatar Jakub Kuś

Wakacje w sieci

Coraz częściej można usłyszeć hasło, że aby mieć udane wakacje należy wylogować się z rzeczywistości wirtualnej i zrezygnować z dostępu do internetu na rzec...

Czytaj więcej »

Dariusz Parzelski - avatar Dariusz Parzelski

Jak stworzyć mistrzowską drużynę?

Mistrzowska drużyna pokona drużynę mistrzów, złożoną z zawodników o wysokich, indywidualnych predyspozycjach. W jaki sposób stworzyć ekipę, która wygra każd...

Czytaj więcej »

Dariusz Doliński - avatar Dariusz Doliński

Dlaczego szef sprawdza podwładnych?

Wszyscy wiemy, że jeśli komuś nie ufamy zaczynamy go kontrolować. Przywódcy, dowódcy, kierownicy nagminnie weryfikują, czy ich podwładni działają zgodnie z pr...

Czytaj więcej »

Ewa Woydyłło-Osiatyńska - avatar Ewa Woydyłło-Osiatyńska

Czy szczęścia można się nauczyć?

„Szczęście jest przereklamowane” – mówi w czasie spotkania w Strefie Psyche dr Ewa Woydyłło-Osiatyńska. Jednocześnie proponuje, by przedefiniować pojęcie szcz...

Czytaj więcej »

Izabela Jąderek - avatar Izabela Jąderek

Jak polubić samego siebie?

Samoocena jest niezwykle ważnym aspektem w życiu każdej osoby. Ma wpływ ma ocenę swoich osiągnięć, relacji i bliskich związków. Sprawia, że w ...

Czytaj więcej »

Magdalena Nowicka - avatar Magdalena Nowicka

Kiedy smutek jest niebezpieczny?

Gorszy dzień, słabszy moment, obniżony nastrój - czy to oznaka depresji? Jak odróżnić prawdziwe objawy choroby od chwilowej utraty poczucia własnej wartości...

Czytaj więcej »

Magdalena Nowicka - avatar Magdalena Nowicka

Zrozumieć schizofrenię

Z danych WHO wynika, iż schizofrenia dotyka ponad 21 milionów osób na całym świecie. Cierpią na nią przede wszystkim młode kobiety i mężczyźni w wieku ok. 1...

Czytaj więcej »

Joanna Gutral - avatar Joanna Gutral

Ekonomia zmiany

Kryzys związany z wybranym kierunkiem studiów najczęściej pojawia się na trzecim roku nauki, czasami już po kilku miesiącach. Czy warto wtedy zaryzykować i ...

Czytaj więcej »

Jolanta Nalewaj-Nowak - avatar Jolanta Nalewaj-Nowak

Zagrożenia żywieniowe i dieta w obecnych czasach

Zdrowy styl życia stał się w obecnych czasach pojęciem dość modnym. Niemniej jednak problemy związane z jedzeniem, nadwagą i otyłością cały czas wzrastają w P...

Czytaj więcej »

Agnieszka Czerw - avatar Agnieszka Czerw

Jak dogonić swoje szczęście?

Czy szczęście można zmierzyć? Podczas wykładu w Strefie Psyche dr Agnieszka Czerw omówiła teoretyczne założenia psychologii pozytywnej oraz wyniki badań ...

Czytaj więcej »

Paweł Boski - avatar Paweł Boski

Uchodźca - sąsiadem

Dobrze przeprowadzona adaptacja kulturowa przypomina monetę. Z jednej strony niezbędna jest edukacja kulturowa przybywających do Polski obcokrajowców. Z dru...

Czytaj więcej »

Joanna Kwaśniewska - avatar Joanna Kwaśniewska

Pułapki niepłodności

Gdy parze przez dłuższy czas, mimo starań, nie udaje się począć dziecka, powoli, po kropelce zaczyna się sączyć niepokój. "Czy oby jesteśmy w pełni zdrowi, cz...

Czytaj więcej »

Ewa Jarczewska-Gerc - avatar Ewa Jarczewska-Gerc

Czy postrzeganie stresu wpływa na efekt pracy?

Matura, egzaminy, prezentacja ustna i mnóstwo materiału do przyswojenia. Czy stres paradoksalnie może pomóc w takiej sytuacji? W trudnych momentach pojawiają ...

Czytaj więcej »

Martyna Nowak - avatar Martyna Nowak

Skupienie na celu zmniejszy stres

Przyszłość jest nieprzewidywalna, więc najlepiej jest skupić się na osiągnięciu konkretnego i ważnego dla nas celu. W przypadku maturzystów, jak również sport...

Czytaj więcej »

Michał Pozdał - avatar Michał Pozdał

Lepsza nauka krótka i częsta

Spotkania z młodzieżą pokazują, że chociaż matura nadal przeraża, to nie tak jak dawniej. Wśród wielu osób panuje przekonanie, że łatwiej ją zdać, a dużo mnie...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

Dobry pracownik wychodzi naprzeciw

Śni się po nocach, wywołuje drżenie rąk czy nerwowe reakcje – ocena pracownicza jest zmorą wielu osób. Czy warto jednak, aby pracownik wychodził naprzeciw ocz...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

Konstruktywna krytyka: 4 największe błędy szefów

Hasło "informacja zwrotna" kryje w sobie nie tylko konstruktywną krytykę, ale również pochwały sukcesów pracowników i ich zespołów podczas ich codziennego dni...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

Idealna ocena pracownicza

Jak skutecznie dokonać okresowej oceny pracowniczej, aby cykliczne spotkania na linii szef-podwładny owocowały sukcesem zespołu i całej firmy? Doradza dr Paul...

Czytaj więcej »

Jarosław Kulbat - avatar Jarosław Kulbat

Jak zredukować poczucie winy w 30 sekund?

Gdy zastanawiamy się nad tym, co wpływa na nasze myśli, uczucia i zachowanie, szukamy przyczyn w oczywistych okolicznościach zewnętrznych, zachowaniach innych l...

Czytaj więcej »

Anna Brytek-Matera - avatar Anna Brytek-Matera

Gdzie jesteś, życie? O anoreksji psychicznej

Od wielu lat wzrasta wskaźnik rozpowszechnienia jadłowstrętu psychicznego. Literatura przedmiotu dowodzi, że jadłowstręt psychiczny ma charakter polietiologiczn...

Czytaj więcej »

Karolina Zarychta - avatar Karolina Zarychta

Plan na zdrowie

Samo postanowienie "schudnę" nie wystarczy, bo jest zbyt abstrakcyjne. Trzeba precyzyjnie sformułować cel, opracować plan, wyznaczyć zadania na każdy dzień i st...

Czytaj więcej »

Maja Filipiak - avatar Maja Filipiak

Psychoterapia szyta na miarę

Dawniej psychoterapeuci z teorii czerpali wiedzę o tym, co jest dla kogo dobre. Różne hipotezy oferowały rozmaite recepty na to, jak pomagać ludziom i stymulowa...

Czytaj więcej »

Magdalena Nowicka - avatar Magdalena Nowicka

Postanowienia noworoczne. Łatwo powiedzieć...

Robimy postanowienia noworoczne, ponieważ to jest przyjemne zadanie, które wzbudza w nas pozytywną wizję przyszłości. Nasze plany mogą wiązać się z różnymi sfer...

Czytaj więcej »

Katarzyna Popiołek - avatar Katarzyna Popiołek

Świąteczne porządki

Na początku przywołajmy "prawo walizki" Prawo to, choć nigdy nie uczono go w szkole, jest nam dobrze znane z autopsji. "Prawo walizki" składa się z kilku twi...

Czytaj więcej »

Dorota Szczygieł - avatar Dorota Szczygieł

Jak kontrolować emocje w pracy?

Rutyna, presja terminów i natłok zobowiązań to główne przyczyny pojawiania się negatywnych emocji w trakcie pracy. Sytuacje stresogenne są jednak nieodłączną cz...

Czytaj więcej »

Justyna Bednarczyk-Wilgos - avatar Justyna Bednarczyk-Wilgos

Wejść w rytm pracy po długim weekendzie

Badania dowodzą, że nasza wydajność po powrocie z urlopu jest zauważalnie niższa od przeciętnej. Jedynie 13% z nas wraca do biura z głową pełną nowych pomysłó...

Czytaj więcej »

Michał Pozdał - avatar Michał Pozdał

Wirtualny świat kontra prawdziwe uczucie

W miłości nie ma niczego wirtualnego. To realne, wielkie uczucie, które powstaje w człowieku i często diametralnie zmienia jego życie. I chociaż dwoje osób mo...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

Jak sformułować cel?

Cel jest podstawą. Końcem drogi, do którego dążysz, ale też jej początkiem. Źródłem motywacji. Odpowiednio przemyślany, określony i opisany cel ma nie tylko wię...

Czytaj więcej »

Jarosław Kulbat - avatar Jarosław Kulbat

8 sposobów na radzenie sobie z "syndromem mistyfikatora"

Nie jest to łatwe, ale (prawie) na pewno możliwe. Jeśli upatrujemy przyczyn "syndromu mistyfikatora" w specyficznych sposobach myślenia o sobie, czy atrybucji p...

Czytaj więcej »

Justyna Bednarczyk-Wilgos - avatar Justyna Bednarczyk-Wilgos

Walka ze stereotypami: kobiety w pracy

Coraz częściej zauważam zjawisko "nieświadomej ideologii", które polega na bezwiednym przyjmowaniu różnych przekonań i nie pozwala na konstruowanie alternatyw...

Czytaj więcej »

Sylwiusz Retowski - avatar Sylwiusz Retowski

Pracoholizm, czyli jak wypoczywać po pracy, aby naprawdę wypocząć

Coraz częściej w różnego typu mediach wymienia się określenie "pracoholizm". Z jednej strony menadżerowie przyznają, że idealny pracownik powinien być w pełni d...

Czytaj więcej »

Dorota Szczygieł - avatar Dorota Szczygieł

Emocje w pracy – sprzymierzeńcy czy wrogowie?

Emocje są nieodłączną częścią naszego życia zawodowego. Sukces w realizacji projektu sprawia, że odczuwamy radość i dumę. Groźba utraty pracy wywołuje lęk. Ogar...

Czytaj więcej »

Katarzyna Popiołek - avatar Katarzyna Popiołek

Urlop niejedno ma imię

Różnego typu doświadczenia dzielą nam życie na to, co było przed nimi i po nich. Jeden z takich mini podziałów dotyczy czasu przed urlopem i po. Przed urlopem...

Czytaj więcej »

Jarosław Kulbat - avatar Jarosław Kulbat

Być w centrum uwagi

Zmieniłaś fryzurę, założyłaś nowe buty. Dlaczego nikt tego nie zauważył? Dlaczego nikt nie pochwalił? Przecież tak się starałaś, żeby dobrze wypaść, żeby zrob...

Czytaj więcej »

Katarzyna Popiołek - avatar Katarzyna Popiołek

Wspierajmy się

Psychologowie zwracają szczególną uwagę na wymieniane w codziennych kontaktach wsparcie społeczne, z którego czerpiemy siłę. Każdy z nas ma większą lub mniejs...

Czytaj więcej »

Aneta Bartnicka-Michalska - avatar Aneta Bartnicka-Michalska

5 porad – jak podejmować życiowe decyzje

Wybór szkoły, drogi zawodowej, czy partnera to tylko niektóre dylematy, przed którymi większość z nas staje przynajmniej raz w życiu. Choć wybory te nie nal...

Czytaj więcej »

Jarosław Kulbat - avatar Jarosław Kulbat

„Ciche dni” jako metoda rozwiązywania konfliktów

Konflikty, kłótnie, spory i sprzeczki z najbliższymi pojawiają się w życiu większości z nas. Zaskakuje niewielka wiedza, jaką mają ludzie odnośnie genezy, dyn...

Czytaj więcej »

Strefa Psyche - avatar Strefa Psyche

Walentynki pół serio

Walentynki to, co by nie mówić, miły obyczaj i nie wiem dlaczego niektórych tak oburza. Że zapożyczony? Przepraszam, a czy inne zwyczaje są ewidentnie nasze, ...

Czytaj więcej »

Paulina Sobiczewska - avatar Paulina Sobiczewska

Sztuka motywowania siebie

Motywacji można się nauczyć, szlifować ją i inspirować do działania innych. Jednak jak zmotywować siebie? Okres powrotu do pracy po dłuższym weekendzie, masa pr...

Czytaj więcej »