Motywacyjne zniekształcenia w procesie decyzyjnym mogą się pojawiać zarówno wtedy, gdy robiąc proste zakupy, mamy dokonać wyboru pomiędzy kilkoma smakami dżemu, jak i wtedy, gdy w grę wchodzą kariera, zdrowie czy szczęście. Dlatego warto wiedzieć, jakie motywy naprawdę kierują naszymi decyzjami i skłaniają nas do działania. Przekonuje o tym psycholog prof. dr hab. Tomasz Zaleśkiewicz z Uniwersytetu SWPS.

Artykuł pochodzi z magazynu „Newsweek Psychologia 1/19”.

W 2000 r. dwoje amerykańskich psychologów, Sheena lyengar i Mark Lepper, opublikowało wyniki kilku eksperymentów, które znacząco zmieniły nasze rozumienie tego, w jaki sposób podejmowanie decyzji jest powiązane z odczuwaniem emocji i jakimi motywami się kierujemy, dokonując wyborów.

Jedno z badań zostało przeprowadzone w warunkach naturalnych – na terenie supermarketu. W pewną sobotę badacze, podający się za przedstawicieli handlowych, zorganizowali stoisko, przy którym klienci sklepu mogli próbować dżemów w różnych smakach, a jeśli któryś z nich przypadł im do gustu, dokonywali zakupu. W inną sobotę powtórzono całą procedurę, dbając o to, aby warunki eksperymentu były identyczne (poza jedną różnicą, o której za chwilę). Podczas obu części badania sprawdzano, jakie było zainteresowanie klientów ofertą dżemów oraz jak wiele słoiczków udało się sprzedać.

A teraz sprawa kluczowa – co różniło obie części eksperymentu? W pierwszą sobotę na stoisku wystawiono 6 dżemów, w drugą – 24. Zatem, powtarzając procedurę badawczą, zwiększono podaż czterokrotnie. Jakich wyników można by oczekiwać? Jeśli prawdą jest to, że ludzie chcą mieć jak największy wybór i dążą do tego, by w dostępnej na rynku ofercie odnaleźć produkt, który idealnie odpowiada ich potrzebom, to sprawa wydaje się jasna: znacznie więcej dżemów powinno się sprzedać wtedy, gdy na wystawie było ich 24. Spójrzmy więc na wyniki. Gdy zestaw był większy, przy stoisku zatrzymało się 60 proc. przechodzących klientów. W warunkach małej oferty ich odsetek spadł do 40 proc. Zatem szansa na zadowalającą sprzedaż była większa wtedy, gdy oferowano 24 dżemy, a nie tylko 6. A jednak, gdy porównano wielkość sprzedaży, która jest przecież ostatecznym wskaźnikiem efektywności działań marketingowych, to wyniki się odwróciły. Przy stoisku z mniejszą ofertą zakupu dokonało 30 proc. spośród tych konsumentów, którzy do niego podeszli. Przy stoisku z dużym wyborem na kupno zdecydowało się tylko 3 proc. konsumentów! To zróżnicowanie w zakresie decyzji zakupowych może się wydawać szokujące, ale staje się bardziej zrozumiale i zarazem łatwiejsze do zaakceptowania, gdy przyjrzymy się motywom, jakie nam towarzyszą, gdy dokonujemy wyborów. I chodzi tu nie tylko o wybory konsumenckie. Podobnie może się dziać wtedy, gdy rekrutujemy pracowników, zastanawiamy się, gdzie spędzić z rodziną wakacje, z kim pójść na koncert czy komu powierzyć opiekę nad zwierzęciem, gdy wyjeżdżamy na kilka dni za granicę. Proszę wierzyć lub nie, ale z perspektywy psychologicznej proces podejmowania ważnych decyzji życiowych czy finansowych wcale nie musi się znacząco różnić od procesu dokonywania wyborów między kilkoma dżemami, za które ostatecznie zapłacimy raptem kilkanaście złotych.

Przekleństwo nadmiaru

Zastanówmy się najpierw, jakiego rodzaju motywy kierują nami przy podejmowaniu decyzji? Co jest dla nas ważne? Jakie potrzeby usiłujemy zaspokoić? Jasne jest, że gdy o czymś rozstrzygamy, to zależy nam na tym, aby działać rozsądnie i zwiększać szansę osiągnięcia celu. Próbujemy dokonywać wyborów w taki sposób, aby były jak najlepsze; kierujemy się motywem trafności. Ale w podejmowaniu decyzji chodzi nie tylko o trafność. Każda decyzja jest podejmowana w warunkach mniejszej lub większej niepewności, bo w momencie decydowania nie wiemy, co się wydarzy w przyszłości, jakie będą konsekwencje podjętego działania.

Każda decyzja jest podejmowana w warunkach mniejszej lub większej niepewności, bo w momencie decydowania nie wiemy, co się wydarzy w przyszłości, jakie będą konsekwencje podjętego działania.

Gdy kupuję rower, nie wiem, czy się sprawdzi, kiedy go będę regularnie używał. Kiedy zatrudniam nowego pracownika, mogę co prawda przetestować jego kwalifikacje, ale nie będę mieć pewności, czy w rzeczywistych warunkach silnej konkurencji rynkowej będzie skuteczny. Podejmując decyzję o zawarciu małżeństwa, nie mam pojęcia, jak się ono potoczy i czego przysporzy mi więcej: szczęścia czy trosk. Niepewność jest nieodzowną właściwością niemal każdej decyzji. Problem polega na tym, że ma to emocjonalne skutki. Bardzo nie lubimy niepewności i staramy się podejmować działania, często nieracjonalne, by ją wyeliminować lub choćby zmniejszyć do akceptowalnego minimum. Jak to robimy? Na przykład poprzez redukowanie zbioru wariantów, spośród których dokonujemy wyboru. Im więcej wariantów, tym decyzja staje się trudniejsza, ponieważ nie jest jasne, na czym tak naprawdę polegają różnice między nimi i który z nich jest najbardziej spójny z naszymi preferencjami. Pamiętam, jak kiedyś w Amsterdamie trafiłem na targ tulipanowy. Zamierzałem kupić paczkę cebulek, by po powrocie z dumą zasadzić je w przydomowym ogródku. Wszystko układało się dobrze, dopóki nie stanąłem przed koniecznością podjęcia decyzji. Do tamtego momentu nie miałem pojęcia, że płatki tulipanów mogą przybierać tak różne kolory, w tak wielu rozmaitych konfiguracjach. Zupełnie straciłem głowę. Właściwie wszystkie odcienie mi się podobały i nie potrafiłem znaleźć argumentów, by wybrać jedne, a nie drugie. Jakie cebulki ostatecznie kupiłem? Żadne. Oto, jak kończy się konfrontacja z „przekleństwem nadmiaru", które tak naprawdę nasila niepewność i generuje poczucie dezorientacji.

Operacje mentalne na procesie decyzyjnym

A jeśli z niepewnością decyzyjną nie możemy sobie poradzić przez zredukowanie zbioru wariantów? Okazuje się, że repertuar rozwiązań jest całkiem spory, choć trzeba powiedzieć, że gdy po nie sięgamy, to nierzadko wkraczamy w świat iluzji i nieracjonalności. Badania psychologów zajmujących się analizowaniem procesów decyzyjnych podpowiadają nam, że ludzie borykający się z niepewnością próbują nieco na siłę doszukiwać się różnic między dostępnymi wariantami. Nawet wtedy, gdy obiektywnie takie różnice nie istnieją. Rozpatrzmy przykład.

Pracodawca stoi przed koniecznością zatrudnienia nowego pracownika. Ewaluacji poddawanych jest kilkoro kandydatów. Oceniono ich ze względu na wiele różnych kryteriów, ale koniec końców okazało się, że tak naprawdę tylko nieznacznie się między sobą różnią. Jest to typowy przykład warunków, w których żaden z dostępnych wariantów nie jest dominujący, co nasila niepewność i na dodatek zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia żalu podecyzyjnego. Jak radzimy sobie z takim problemem? Dość typowym sposobem jest subiektywne zwiększanie różnic między wariantami. W przytoczonym wyżej przykładzie mogłoby to polegać na przekonywaniu się, że jedno z kryteriów oceny nie jest aż tak ważne, jak wcześniej przypuszczano, a inne ma w rzeczywistości kluczowe znaczenie. Zauważmy, że tego rodzaju „operacje mentalne” na problemie decyzyjnym, choć mogą pomóc w zredukowaniu niepewności, oddalają nas od trafności. Wszystko odbywa się bowiem na poziomie naszej percepcji, a do rzeczywistych modyfikacji w ocenach wariantów decyzyjnych (w tym wypadku: kandydatów do pracy) przecież nie doszło.

O ile przed dokonaniem wyboru próbujemy zredukować niepewność typu „co najlepiej wybrać?”, to już po nim pojawia się niepewność rodzaju „czy to, co wybrałem, rzeczywiście jest dla mnie najlepsze?”.

Czy ta decyzja rzeczywiście była najlepsza?

Radzenie sobie z niepewnością przeddecyzyjną to tylko jedna strona medalu. W grę wchodzą bowiem także te potrzeby, które próbujemy zaspokoić już po dokonaniu wyboru. Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że gdy już coś wybierzemy, to proces decyzyjny jest zamknięty. Ale w rzeczywistości wcale tak się nie dzieje. Oto prosta ilustracja.

Wyobraźmy sobie, że poświęciliśmy nieco czasu na podjęcie decyzji dotyczącej zakupu samochodu i tego, jak go sfinansować. W końcu wracamy do domu nowiutkim autem, prezentujemy go sąsiadom, uczymy się różnych funkcji, które oferuje. Ogólnie rzecz biorąc, jesteśmy z siebie zadowoleni. Z poczuciem dobrze wykonanego zadania kładziemy się wieczorem do łóżka, ale ku naszemu zaskoczeniu, zamiast spokojnie zasnąć, w głowie mamy gonitwę myśli. A co by było, gdybyśmy wybrali jednak inny model? Czy nasza radość byłaby równie wielka? Czy to, że postanowiliśmy zrezygnować z wydłużenia gwarancji, nie obróci się kiedyś przeciw nam, przysparzając nieoczekiwanych wydatków? A przecież konkurencyjna marka oferowała dłuższą gwarancję w cenie – dlaczego tak łatwo to zlekceważyliśmy? Krótko mówiąc, gdy podejmiemy decyzję, niemal natychmiast uruchamia się nowy rodzaj niepewności. O ile przed dokonaniem wyboru próbujemy zredukować tę typu „co najlepiej wybrać”?, to już po nim pojawia się niepewność typu „czy to, co wybrałem, rzeczywiście jest dla mnie najlepsze?”.

Do katalogu motywów towarzyszących podejmowaniu decyzji i skłaniających do działania możemy dopisać kolejny – związany z dążeniem do upewnienia się w tym, że ta, którą podjęliśmy, jest właściwa. Szwedzki psycholog Ola Svenson z uniwersytetu w Sztokholmie poświęcił sporą część kariery zawodowej badaniu tego, jak ludzie radzą sobie z usuwaniem niepewności podecyzyjnej. Udowodnił, że redukowaniu tego rodzaju niepewności również towarzyszą rozmaite emocjonalne i poznawcze zniekształcenia. Jednym z nich jest rezygnowanie z systematycznego przetwarzania informacji o wariancie, który wybraliśmy, oraz o odrzuconych. Eksperymenty dowiodły, że ludzie już po dokonaniu wyboru z zapałem zbierają informacje na temat wybranego wariantu (np. kupionego produktu), ale jednocześnie starają się unikać wiedzy o tych odrzuconych. To swego rodzaju próba zablokowania sytuacji, w której musielibyśmy skonfrontować się z rzeczywistością i ewentualnie uznać, że popełniliśmy błąd; że to, na co się zdecydowaliśmy, jest jednak słabsze od tego, co odrzuciliśmy. I znów wkraczamy w dość iluzoryczną rzeczywistość. Gdy po podjęciu decyzji manipulujemy posiadaną wiedzą, to rzeczywiście możemy zaspokoić potrzebę zredukowania niepewności, ale tym samym działamy na niekorzyść potrzeby trafnego wyboru. Świat motywów, które są uruchamiane w procesie decyzyjnym, jest, jak się okazuje, niezwykle bogaty. Nie sposób sprowadzić go wyłącznie do kwestii trafności i racjonalności. Wielokrotnie poddajemy trafność, by bronić się przed nieprzyjemnymi emocjami i dążyć do podtrzymania swojej samooceny.

Jesteśmy tylko i aż ludźmi – przeżywamy uczucia, szukamy spójności w swoich działaniach, bronimy poczucia własnej wartości. Warto o tym pamiętać nie tylko wtedy, gdy wydajemy niewielkie pieniądze podczas rutynowych zakupów, ponieważ motywacyjne zniekształcenia w procesie decyzyjnym mogą się pojawiać także wtedy, gdy w grę wchodzą kariera, zdrowie, szczęście, a czasem nawet życie.

 

Artykuł pochodzi z magazynu „Newsweek Psychologia 1/19”
Czasopismo dostępne na stronie »

Autor

258 agnieszka poplawska boruc

prof. dr hab. Tomasz Zaleśkiewicz

Szef Centrum Badań nad Zachowaniami Ekonomicznymi Uniwersytetu SWPS we Wrocławiu. W pracy naukowe] koncentruje się na badaniu zachowań ekonomicznych oraz zagadnieniach związanych z inwestowaniem pieniędzy i podejmowaniem decyzji finansowych, odwołując się przy tym także do dziedzin pokrewnych: ekonomii behawioralnej, neuroekonomii i teorii gier.

Kultura organizacyjna: czy można ją zaprojektować? – Sylwia Hull-Wosiek i Edyta Paul (Concordia Design)

Kultura organizacyjna jest bardzo ważnym elementem każdego miejsca pracy. To coś więcej niż przyjaźni współpracownicy czy estetyczna przestrzeń biurowa. Czym jest kultura organizacyjna i czy w czasie epidemii koronwirusa, kiedy wielu z nas pracuje zdalnie, zmieniła się? Czy należy ją rozumieć jako atmosferę w miejscu…

Jak znaleźć pierwszą pracę mimo braku doświadczenia?

„Jak znajdę pracę, skoro nie mam doświadczenia zawodowego?”, „W moim CV pełno pustych miejsc. Taki oszczędny życiorys raczej nie zainteresuje rekruterów”, „Co mam robić w życiu?” – to wątpliwości, które dręczą wielu absolwentów wchodzących na rynek pracy. Czas je rozwiać. Konstancja Zyzik, ekspertka z Pracuj.pl,…

Kultura organizacyjna jak powietrze – bez niej firma nie przetrwa?

Kultura organizacyjna w firmie jest jak powietrze. Na co dzień nikt się nie zastanawia, czym i jak oddycha, ale gdy tlenu zaczyna brakować, robi się niebezpiecznie. Czym jest kultura organizacyjna? Co ją wspiera, a co niszczy? Czy kulturę organizacyjną można zaprojektować? Co się dzieje, gdy organizacja…

Telemedycyna, lekarz online, startup – Paweł Sieczkiewicz (Telemedi.co) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Kiedy rozpoczęła się epidemia koronawirusa, zostaliśmy skazani na wizyty u lekarza w formie konsultacji telefonicznej. Była to dla nas wielka nowość, a także wyzwanie. Podobnie dla lekarzy i placówek medycznych. Wielu mogło się przekonać, że to bardzo przydatne i wygodne rozwiązanie. Jak się okazuje, są…

Zarządzanie – teoria czy praktyka? Czego uczy większość uczelni? – prof. Monika Kostera

Przeładowane szczegółową wiedzą naukową wykłady. Ćwiczenia, na których nie dowiesz się, jak można jej użyć w praktyce. Po takich studiach z Zarządzania dość trudno wystartować z własną działalnością biznesową czy w świat zawodowy w ogóle. Niestety, to symptomatyczne dla tego kształcenia, że teoria nie zawsze…

Sztuka improwizacji w biznesie w zmiennym i niepewnym świecie – Bart Jurkowski (I’mpro Impro)

Kierowanie organizacją nie jest łatwe. Szczególnie w dzisiejszym świecie, który specjaliści określają jako VUCA – charakteryzującym się dużą zmiennością (volatility), niepewnością (uncertainty), złożonością (complexity) oraz niejednoznacznością (ambiguity). Rozwiązaniem nie jest kontrolowanie tego „chaosu”, ale rozwijanie płynnych i skutecznych sposobów interakcji z nim – umiejętności skutecznego improwizowania. Po warsztaty…

System wczesnego ostrzegania – jaką rolę pełni w firmie – dr Adam Kowalik

Jeśli wrzucimy żabę do garnka z wrzątkiem – żaba wyskoczy, jeśli jednak włożymy ją do garnka z zimną wodą i zaczniemy gotować, żaba nie zareaguje. Firma, która nie śledzi i nie ocenia zmian w otoczeniu, nie korzysta z systemu wczesnego ostrzegania, jest właśnie jak ta metaforyczna…

Improwizacja w biznesie – sposób na skuteczne działanie w świecie VUCA? – Bart Jurkowski (I'mpro…

O koncepcji VUCA specjaliści mówią już od dłuższego czasu. Zgodnie z nią żyjemy w świecie charakteryzującym się dużą zmiennością, niepewnością, złożonością i niejednoznacznością. To sprawia, że coraz trudniej przewidywać i tworzyć długofalowe plany. Dlatego zyskuje na wartości umiejętność improwizowania, czyli elastyczne reagowanie na zmienną i…

Uberyzacja usług, startup na studiach – Daniel Żukowski (WeeDo) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Pierwotnym założeniem startupu WeeDo było stworzenie aplikacji-platformy łączącej ludzi, którzy mogą zaoferować pracę, z tymi, którzy są gotowi ją wykonać. W obliczu pandemii koronawirusa twórcy WeeDo postanowili oprócz tego dać swoim użytkownikom możliwość oferowania i uzyskania wzajemnej pomocy w tym trudnym dla wielu osób okresie.…

Improwizacja w biznesie jako narzędzie do radzenia sobie we współczesnym niepewnym świecie – Bart Jurkowski…

Zewsząd trafiają do nas informacje próbujące przewidzieć możliwe skutki epidemii i powszechnej kwarantanny. Część z nich opisuje negatywne scenariusze, ale istnieją również takie, które podkreślają jej możliwe pozytywne konsekwencje. Mówi o nich w wywiadzie na łamach magazynu „Deezen” Li Edelkroot, właścicielka firmy Trade Union, zajmującą…

Service design: projektowanie doświadczeń w dobie kryzysu – A. Mróz i K. Andrzejczyk-Briks (Concordia Design)

Trwa właśnie niezwykły usługowy eksperyment na globalną skalę wywołany przez Covid 19. Nikt z nas nie wie, jak długo to potrwa ani jaka „nowa normalność” czeka nas za zakrętem. Wiemy jedynie, że mimo niepewności wokół nas nadal musimy projektować. Jak projektować, gdy nie ma pieniędzy,…

Service design. O projektowaniu doświadczeń w czasach kryzysu – Katarzyna Briks, Agnieszka Mróz

Wszyscy w tym jesteśmy, w globalnym eksperymencie o nazwie Covid-19. Nie wiemy, jak będzie wyglądać tzw. nowa normalność. Wiemy jedno – trzeba projektować usługi, które będą odpowiedzią na obecny kryzys. Ale jak projektować z mocno okrojonym składem zespołu i niższym budżetem, w dodatku pod presją czasu?…

Jak biznes korzysta z blockchainów publicznych? – Jacek Kubiak („I Love Crypto”) i prof. Włodzimierz…

Blockchain, czyli system oparty na technologii rozproszonego rejestru (DLT), to jedna z największych innowacji w gospodarce cyfrowej, która może umożliwić głębokie zmiany w modelach biznesowych i strukturach społecznych. Pozwala przeprowadzać transakcje online szybko i bezpiecznie, z pominięciem pośredników (np. banku) i kontroli administracji publicznej, a…

Koronawirus a przemysł kreatywny. Dobre praktyki i drogi pomocy – Emilia Cholewicka, Stanisław Trzciński

W czasie pandemii koronawirusa nie możemy pójść na koncert, a muzycy dla nas zagrać. Nie możemy wybrać się do teatru, a aktorzy wystąpić przed swoją publicznością. Wielu artystów przeżywa dziś trudny czas, bo zostają pozbawieni zarobku, a szczególnie ci, którzy nie są etatowo związani z…

Praca zdalna, produktywność, startup – Michał Śliwiński (Nozbe) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Pracują tylko zdalnie, od poniedziałku do czwartku, bo piątki przeznaczone są na przegląd tygodnia i rozwój osobisty albo na cieszenie się dłuższym weekendem. Pracownicy startupu Nozbe i jego szef Michał Śliwiński wiedzą, jak wspomagać produktywność. Na co dzień tworzą narzędzia do jej zwiększania. Są to…

Koronawirus: jak zarządzać ludźmi w sytuacji kryzysu i zmiany? – Bruno Żółtowski

Z powodu epidemii koronawirusa gospodarka doświadcza kryzysu, wiele firm mierzy się z trudnościami – finansowymi, organizacyjnymi czy w zespołach pracowniczych. Warto więc dostosować sposób zarządzania zespołem – a także samym sobą – do kryzysowej sytuacji związanej z epidemią. Jaką postawę i styl zarządzania przyjąć? Jak…

Jak biznes korzysta z blockchainów publicznych? – Jacek Kubiak („I Love Crypto”)

– Kryzys związany z pandemią koronawirusa pokazuje, że przeniesienie dokumentacji z offline do online z pomocą publicznego blockchaina, może być dobrym pomysłem. Teraz większość firm stoi, bo nie jest możliwe na przykład procesowanie umów – mówi Jacek Kubiak, redaktor naczelny „I Love Crypto”. Czy przyszłość…

Interes firmy czy dobro pracowników? Co jest ważniejsze w czasie kryzysu?

Pandemia koronawirusa sprawiła, że wszyscy musimy odnaleźć się w nowej rzeczywistości, także przedsiębiorcy. Zamknięcie wielu sklepów czy lokali usługowych, konieczność przestrzegania nowych, rygorystycznych zasad bezpieczeństwa i permanentny niepokój o zdrowie i życie bliskich to codzienność. O tym, czy da się sprawnie prowadzić firmę i jednocześnie…

Rap a internet. Jak raperzy zmieniają zasady rynku muzycznego – Karol „Solar” Poziemski (SBM Label)

Internetowa rewolucja ogarnęła też branżę muzyczną. Ulubionej muzyki słuchamy dziś w specjalnych serwisach, kupujemy płyty w formie elektronicznej. Właściwie każdy może tworzyć muzykę za pomocą dostępnych w sieci narzędzi, promować ją i zarabiać na niej online. Czy internet to jedynie dodatkowy kanał promocji muzyki i…

Koronawirus a efektywna praca z domu – okiem psychologa biznesu – Sławomir Prusakowski

Z szefem i współpracownikami widujemy się tylko przez oko kamerki internetowej. Praca w trybie home office – pod jednym dachem z bliskimi, dziećmi albo zupełnie samemu – przysparza nam wielu problemów. Może niekorzystnie wpływać na relacje z przełożonymi czy współpracownikami. Trudno zorganizować sobie stanowisko pracy,…

Coworking, praca zdalna, startup – Piotr Boulangé (WeWork) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Dobry pomysł to podstawa, by nasz startup osiągnął sukces. Otwierając własną małą firmę, musimy się jednak zmierzyć z wieloma wyzwaniami. Do tego powinniśmy pamiętać, że startup to specyficzny twór, który w swoje DNA ma wpisane ciągłe poddawanie się zmianom. Czym się charakteryzuje dobry pomysł na…

Pierwsze kroki we własnym biznesie

Chcę być wreszcie na swoim, boję się jednak zrezygnować z etatowej pracy. Mam pomysł, ale nie wiem, jak zacząć go realizować – to wątpliwości, które często towarzyszą osobom marzącym o własnym biznesie. Zamiast się im poddawać, warto poznać niezbędną wiedzę o zakładaniu firmy, o skutecznych…

Crowdfunding – jak pozyskać pieniądze na swoją pasję lub biznes – Tomek Chołast (zrzutka.pl)

Rozwój crowdfundingu w naszym kraju nie słabnie – internetowe zbiórki cieszą się ogromną popularnością. Nie ma znaczenia, czy mamy do czynienia ze zbiórką o charakterze charytatywnym, biznesowym, społecznym, naukowym, kulturalnym czy z indywidualną zrzutką, która pozwoli zrealizować czyjeś marzenia. Możliwość takiego finansowania planów jest jednym…

Nadzór nad finansami Europy a pandemia

Pandemia COVID-19 bez wątpienia wpłynie na rynki finansowe w Europie. Jak zareagowały europejskie agencje powołane do sprawowania nadzoru nad systemem finansowym Unii – tłumaczy dr Katarzyna Wojtkiewicz, prawnik i ekonomista z Uniwersytetu SWPS. W odpowiedzi na kryzys w 2008 r. europejska administracja publiczna wzbogaciła się…

Koronawirus: praca zdalna – jak robić to dobrze i skutecznie? – Iwo Szapar (Remote-how)

Epidemia koronawirusa sprawiła, że praca zdalna stała się rzeczywistością każdego pracownika, menedżera, szefa firmy. Nowy system pracy oparty na łączności elektronicznej, a nie bezpośrednim kontakcie w biurze, nie jest łatwy i budzi wiele obaw pracodawców. Co jest potrzebne, by skutecznie pracować zdalnie? Jakie błędy najczęściej…

Czego potrzebują pracownicy w czasach pandemii?

Wydarzenia ostatnich dni pokazały nam, że nie wszystko jesteśmy w stanie kontrolować, a świat wokół nas potrafi być nieprzewidywalny. Codzienna rutyna wychodzenia do pracy, zajmowania się przyziemnymi obowiązkami została zachwiana. I tak jak „Nikt nie spodziewał się Hiszpańskiej Inkwizycji!”, tak nikt nie spodziewał się, że…

Doradztwo i audyty – na czym polegają, komu są potrzebne, jak się zmieniają?

Biznes stawia czoła wielu wyzwaniom. Konieczna jest umiejętność szybkiego reagowania na zmiany i dostrzegania źródeł problemów, jakie tworzą we współczesnym świecie niepewność warunków biznesowych oraz zakłócenia działalności firm. Kluczową rolę odegrają doradcy i audytorzy – do niedawna postrzegani jako instytucja narzucona wymogami ustawowymi, a teraz…

Technologia rozproszonych rejestrów (DLT) – jak blockchain zmienia biznes? – prof. Włodzimierz Szpringer

Transakcje finansowe realizowane bez pośrednictwa banków. Powszechna e-dokumentacja medyczna, która umożliwia wgląd do historii leczenia pacjenta niezależnie od ośrodka zdrowia. Handel, administracja publiczna, edukacja. Rośnie lista branż, w jakich ma zastosowanie technologia rozproszonych rejestrów. DLT pozwala przeprowadzać transakcje w sposób bezpieczny, szybki i przejrzysty. Jak…

Automatyzacja płatności, bankowość, startup – Tomasz Plata (Autenti) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Startup – mały, ale własny. To dobry pomysł na biznes, ale czego nam potrzeba i co zrobić zanim zacznie się w niego inwestować? Co może być najtrudniejsze w budowaniu startupu i co świadczy o tym, że nasz pomysł może nie wypalić? Jak przekształcić swój biznes z garażowej…

Biznes kontra branża kreatywna. Jak znaleźć wspólny język? – Tomasz Graszewicz (Up, Job’n’Joy)

Wszyscy oczekują dziś oryginalnych, nieszablonowych i efektywnych rozwiązań w biznesie. Jak pogodzić dwa odmienne światy biznesu i twórców? W jaki sposób skutecznie komunikować się z kreatywnymi? Jak udoskonalać proces pracy nad kreatywnymi rozwiązaniami? O procesie kreatywnym rozmawiają Tomasz Graszewicz, dyrektor kreatywny i strategiczny agencji reklamowej…

Firma-Idea: emergencja i rozwój – prof. Jerzy Hausner

Zarządzanie emergencją to nowy trend w biznesie polegający na wykorzystaniu procesów oddolnych, spontanicznie zachodzących w każdej firmie. Przez emergencję możemy rozumieć nieoczekiwane pojawienie się na poziomie systemu właściwości, których nie da się przewidzieć. Dlaczego zarządzanie to nie tylko nauka ścisła, opisująca świat w kategoriach zysków…

Zarządzaj nowocześnie i skutecznie sobą i innymi – Hubert Anyżewski

Zarządzanie zespołami nie jest łatwe, a jeszcze trudniejsze jest zarządzanie samym sobą. Jakie są najistotniejsze aspekty nowoczesnego kierowania zespołami i własną drogą zawodową? Czy tempo i kierunek zmian wyznaczają dziś przemiany technologiczne? Czym tak naprawdę powinno być wdrażanie innowacji i jak transformować swój biznes? O tym,…

(Roz)Mówca, czyli kto? Rzecz o wystąpieniach i skutecznej komunikacji – Katarzyna Kowalska (TVN)

Jedni robią to tak, jakby urodzili się na scenie, a innym myśl o publicznym wystąpieniu spędza sen z powiek. Aby zacząć swobodnie i skutecznie przemawiać, często wystarczy poradzić się specjalisty i włożyć trochę wysiłku w trening. Nie od dziś wiemy, że odpowiednie komunikowanie się ułatwia…

Jak w procesie rekrutacji budować relacje i dlaczego są one tak ważne? – Katarzyna Sołtysiak…

Gdzie znaleźć dobrych pracowników i jak do nich dotrzeć? To pytanie nurtuje niejednego menedżera. Rekrutacja kojarzy się nam przede wszystkim z napisaniem ogłoszenia o pracę, jego dystrybucją, wyborem CV ze stosu aplikacji i w końcu z rozmowami kwalifikacyjnymi. Z perspektywy specjalistów HR wygląda to jednak…

Marketing rekrutacyjny – jak efektywniej szukać pracowników?

Marketing rekrutacyjny to działania promujące ofertę rekrutacyjną – czyli obietnicę, jaką pracodawca składa kandydatom. Niestety, aż 61 proc. pracowników deklaruje, że warunki pracy nie są zgodne z tymi obiecanymi w ofercie pracy czy podczas rozmowy rekrutacyjnej. Czy szkodzimy firmie, używając sloganów bez pokrycia? Jak budować…

Obszary zmienności i decyzje strategiczne w zarządzaniu przedsiębiorstwem – prof. Piotr Banaszyk

Polecamy wystąpienie prof. Piotra Banaszyka „Obszary zmienności i decyzje strategiczne w zarządzaniu przedsiębiorstwem”. Wykład odbył się w ramach konferencji „Firma-idea: zarządzanie i emergencja” w ramach cyklu Open Eyes Economy on Tour 2018. Wydarzenie zgromadziło wybitne osobowości ze świata nauki, w tym autorytety związane z Uniwersytetem…

Poznawcze aspekty podejmowania decyzji biznesowych – prof. Andrzej Falkowski

Podejmowanie decyzji to proces. Odpowiada za niego wiele mechanizmów, które osoba decydująca niekoniecznie sobie uświadamia. Jeśli decyzje mają charakter biznesowy, to ich następstwa mogą być kosztowne lub dawać zysk, więc świadomość decydowania zaczyna mieć wymierną cenę. Jak w podejmowaniu decyzji może nam pomóc psychologia poznawcza?…

Czym jest emergencja w organizacji i jak można nią zarządzać – prof. Andrzej Nowak

Zarządzanie tradycyjnie kojarzy się z kontrolą procesów zachodzących w organizacji – procesów odgórnych i oddolnych, czyli od zarządu do pracownika. W firmach istnieją jednak także inne rodzaje procesów, które trudno przewidzieć i które są dla firmy kłopotem, np. kryzysy czy problemy w zarządzaniu innowacjami. Ten…

Nowy model zarządzania i przywództwa – kierunki zmian – dr Małgorzata Bonikowska

Specjaliści od zarządzania są zgodni: nadchodzi koniec ery szefów i rządzenia oraz związanych z nimi folwarcznych stosunków zarówno w firmach, jak i na szczeblu politycznym. Rządzenie powinno zostać zastąpione przez przywództwo, a menedżera reagującego wyłącznie na doraźne problemy zastąpi lider mający wizję i potrafiący do…

Czy warto zmieniać pracę na początku nowego roku? – Katarzyna Sołtysiak (IKEA Group)

Projekt „nowy/a ja” zaczyna się w Nowy Rok od robienia postanowień: zdrowiej się odżywiać, oszczędzać pieniądze, więcej czasu poświęcać bliskim i wreszcie zmienić tę nielubianą pracę. Od deklaracji do realizacji droga jest długa i niebezpieczna. Czasem raptownie się urywa – na wysłaniu kilku CV. Czy…

Jak cię słyszą, tak cię widzą. Dlaczego warto trenować głos i jak to robić? –…

Chcemy mówić tak, by nas słuchano, ale często to się nie udaje. I nie chodzi tylko o merytoryczną stronę wypowiedzi, ale też sposób mówienia. Zdania wyrzucamy z siebie pospiesznie, bez dbałości o dykcję i intonację. – Mile się słucha, gdy rozmówca mówi wyraźnie, nie spieszy…

Otwarte i zamknięte umysły. Klucz do problemów naszych czasów – Jacek Santorski

Dlaczego ludzie leczą się u znachorów, a nie u lekarzy, niektórzy szefowie i prezesi uważają się za bogów, a politycy nie potrafią ze sobą współpracować w obliczu zagrożeń i narastających problemów? Jak to się ma do wiedzy przydatnej w biznesie? Psychologia przychodzi nam z pomocą…

Kupuj rozsądnie. Gorączka świątecznych promocji a podejmowanie decyzji – prof. Andrzej Falkowski

Święta, święta! W sklepach trwa kolorowy festiwal świątecznych promocji. Ale my nie bierzemy w nim udziału, bo jak przystało na rozsądnych ludzi, podejmujemy tylko racjonalne decyzje zakupowe. Promocje? Skądże, nie nabieramy się. To rzeczywistość idealna, w tej realnej kierowani emocjami kupujemy dużo i niepotrzebnie. Jak…

Siła różnic – Olgierd Świda i Michał Kaźmierski

Żyjemy w świecie coraz poważniejszych wyzwań i nowych możliwości wynikających z różnorodności ludzi, ich perspektyw i wartości. Jak skutecznie poruszać się w tym świecie? Różnorodne zespoły to szansa na ciekawsze, lepiej dostosowane do potrzeb klientów i lepiej zaplanowane projekty. Na czym ma jednak polegać ta…

Działania przywódcze kluczem do sukcesu

Dlaczego niektóre inicjatywy, akcje i projekty możemy uznać za działania przywódcze (ang. Acts of Leadership), a inne nie? Dlaczego niektórzy menedżerowie zespołu nie są odbierani i akceptowani przez podwładnych jako autentyczni liderzy? Co to znaczy, że działania przywódcze mogą być kluczem do rozwoju lidera i…

Dlaczego się nie rozumiemy? O popełnianiu błędów poznawczych w pracy

Ciche dni, utarczki słowne, kłótnie, dąsy i nieporozumienia zdarzają się nie tylko w związkach. W pracy też. Komunikacja w zespole kuleje, atmosfera staje się napięta, a miłe dotychczas obowiązki stają się nieznośnym jarzmem. Co poszło nie tak? Czy za kryzys komunikacyjny mogą odpowiadać błędy poznawcze?…

Psychologia cen – jak wpływać na decyzje zakupowe klientów?

– Pricing to największa dźwignia zysku w firmie – mówi Grzegorz Furtak. Pricing można zdefiniować jako naukę i sztukę ustalania optymalnych cen i ich skutecznej komunikacji. Co o wpływie cyfr na metce na decyzje zakupowe mówi psychologia? Jak sprzedawcy podnoszą ceny produktów, żeby nie spadł…

Siła ducha lidera – Jacek Santorski

– Lider zdobywa serca i umysły ludzi nie dlatego, że ich uwodzi, a potem zwodzi, ale dlatego, że ich pozyskuje do sensownego projektu, który służy światu i ludziom – mówi Jacek Santorski. Dlatego warto traktować przywództwo nie jako zespół cech jednostek, lecz jako zespół relacji…

Pieniądze a relacje międzyludzkie – prof. Agata Gąsiorowska

Zgodnie z teorią Margaret Clark, całe spektrum relacji międzyludzkich można podzielić na relacje oparte na wspólnocie oraz na wymianie. Te dwa rodzaje funkcjonowania społecznego opierają się na odmiennych normach, zasadach i mechanizmach. W przypadku relacji opartych na wymianie, podstawowym standardem funkcjonowania jest mierzenie wartości za…

Komunikacja w organizacji oparta na empatii

Osoby pracujące we współczesnych organizacjach stoją przed wieloma wyzwaniami. Firmy oczekują nie tylko wykonania określonych zadań, lecz także umiejętności współpracy – aby tworzyć efektywne, otwarte na innowacje i zdolne do rozwiązywania złożonych problemów zespoły. Komunikacja oparta na empatii może w tym pomóc. Jakie są najpopularniejsze…

Zobacz także

Group 426 Group 430 strefa psyche logo 05 logo white kopia

Zapraszamy na webinar „Pierwsza praca: jak świadomie wybrać swoją karierę zawodową? – Konstancja Zyzik (Pracuj.pl)”