Jedni uczniowie świetnie odnajdują się w samorządzie uczniowskim, drudzy w drużynach sportowych. Przewodzą, organizują, wychodzą poza schemat i zachęcają innych, by zrobili to samo. Liderzy – potrzebni jak nigdy. Czy tradycyjna edukacja pomaga uczniom rozwijać w sobie cechy przywódcze? – odpowiedzi szukamy razem z Przemysławem Staroniem, psychologiem, kulturoznawcą, Nauczycielem Roku 2018.

Ewa PlutaUstalmy najpierw pojęcia. Kim jest dla pana lider?

Przemysław StarońLider to osoba, która potrafi wziąć sprawy w swoje ręce. Nie trzeba go przekonywać do działania. Naturalnie ustawia się w pierwszej linii i jest gotowy do boju. Ale nie robi tego sam. Potrafi przekonać innych, żeby podążali za nim i z nim. Robi to w sposób naturalny i niewymuszony – lider tak po prostu ma.

Ewa PlutaJak wielu uczniów przejawia cechy przywódcze?

Przemysław StarońZ moich obserwacji wynika, że w każdej klasie jest kilkoro uczniów, których wyróżniają kompetencje przywódcze. One mogą przejawiać się w różnych obszarach, na przykład jedni świetnie odnajdują się w samorządzie uczniowskim, drudzy w drużynach sportowych. Inni nie pełnią żadnych funkcji, ale widać, że mają niesamowity wpływ na ludzi. Takie wrodzone cechy przywódcze nie muszą się jednak ujawniać na etapie edukacji szkolnej.

Ewa PlutaTo z pewnością zależy od warunków, jakie panują w szkole. Co sprzyja rozwijaniu cech przywódczych?

Przemysław StarońWiele zależy od tego, kogo uczniowie spotkają na swojej drodze. To inni ludzie nas inspirują. Kontakt z liderem z prawdziwego zdarzenia może być szalenie motywujący dla młodej osoby. W sytuacji idealnej mógłby to być nauczyciel, jednak w tej profesji nie jest łatwo o kompetencje lidera. Rzeczywiście część osób je przejawia, ale niekoniecznie są one właściwie rozwijane, ponieważ nie ma systemowego wsparcia superwizyjnego dla nauczycieli. Poza tym, to, na jakiego nauczyciela trafi młody człowiek, zależy od przypadku. Dlatego proces nauczania powinien być zorganizowany tak, żeby w sposób świadomy rozwijać kompetencje przywódcze u wszystkich uczniów. To oznacza, że trzeba stwarzać im warunki, w których mogliby przekonać się także, że bycie liderem to nie jest ich bajka. Dobrze się czują na drugim planie, i nie ma w tym nic złego.

Ewa PlutaWybierzmy się na wycieczkę do idealnego świata, w którym proces edukacyjny jest świadomy i przemyślany. Gdzie liczy się nie tylko wiedza, jaką uczeń powinien zdobyć, lecz także jego rozwój osobisty. Co się dzieje w tym świecie?

Przemysław StarońMogę sobie wyobrazić, że w tym świecie uczniowie rozwijają kompetencje intrapersonalne: samoświadomość, niezależność, wewnętrzne poczucie kontroli, samoakceptację. Samowiedza jest kluczowa, ponieważ jest metakompetencją. Dzięki niej uczniowie, którzy dopiero odkrywają w sobie cechy przywódcze, mogą stwierdzić, czy lepiej czują się w roli lidera w mniej formalnej, niewielkiej grupie, czy może na odwrót – w licznej i formalnej.

Nie można też zapominać o kompetencjach interpersonalnych. Część z nich dotyczy bezpośrednich, bliskich relacji z drugim człowiekiem, a część to szersze kompetencje społeczne. Umiejętność nawiązywania relacji i pracy w grupie jest kluczowa dla każdego, nie tylko dla lidera. Szkoła nie przykłada jednak wagi do tych umiejętności, nie uczy ich wykorzystywać w praktyce. 

Polska szkoła, oczywiście w rozumieniu systemowym, zabija wolność. Jest więzieniem. Nie pokazuje uczniowi, że to on jest odpowiedzialny za swój proces uczenia się. Do nauki jest motywowany zewnętrznie, o motywację wewnętrzną się nie dba. Uczeń z trudnościami czy tzw. problematyczny dostaje karę.

Ewa PlutaZałóżmy, że jakimś cudem uczeń zdobędzie te umiejętności. Inna sprawa, czy będzie miał świadomość, w jakich obszarach można je zastosować. 

Przemysław StarońTo kolejna kwestia. Posiadanie kompetencji lidera wcale nie oznacza, że należy wybrać studia MBA. Edukacja powinna uświadamiać, że lider to nie jest profesja, lecz pewna dyspozycja w nas samych, która może się ujawniać w różnych obszarach życia. Kiedy byłem licealistą, poważnie zastanawiałem się nad studiami polonistycznymi. Wtedy tato zapytał mnie, co stoi za moim wyborem. Uświadomiłem sobie, że literatura fascynuje mnie ze względu na ludzkie historie, które dzięki niej poznaję. Czyli najważniejszy nie jest dla mnie tekst, ale człowiek. Zrozumiałem, że to człowiek od zawsze stanowił centrum moich zainteresowań. Psychologia, którą ostatecznie wybrałem, stała się dla mnie doskonałą trampoliną do kolejnych studiów – interdyscyplinarnych, łączących kulturoznawstwo, filozofię, religioznawstwo i historię sztuki. Rolą edukacji powinno być więc uświadomienie uczniów, jak określone zainteresowania i umiejętności mogą rozwijać w różnych obszarach.

Ewa PlutaTo by oznaczało, że uczniowie powinni mieć wolność – wyboru, eksperymentowania. Szkoła powinna stwarzać im przestrzeń zarówno do odnoszenia zwycięstw, jak i ponoszenia porażek. Tak wykuwają się liderzy. Czy to się dzieje? 

Przemysław StarońRzeczywiście liderzy mogą rozwijać swoje kompetencje tylko w przestrzeni wolności. Polska szkoła, oczywiście w rozumieniu systemowym, zabija wolność. Jest więzieniem. Nie pokazuje uczniowi, że to on jest odpowiedzialny za swój proces uczenia się. Do nauki jest motywowany zewnętrznie, o motywację wewnętrzną się nie dba. Uczeń z trudnościami czy tzw. problematyczny dostaje karę. Od początku przekonuje się on, że wiedza jest niefajna, że nie ma możliwości wyboru i samostanowienia. Z czasem zaczyna traktować szkołę jako zło konieczne. Tak powstaje mentalna klatka. Dodatkowo uczeń dostaje przekaz, że ma się uczyć, ale bez wyjaśnienia po co. I jeszcze ta absurdalna ocena z zachowania. Uczeń może robić fantastyczne rzeczy, być aktywny, angażować innych w życie szkoły. Nie dostanie jednak wzorowej oceny z zachowania, jeśli opuszcza godziny lekcyjne. Albo się spóźnia. Żeby dostać wzorową ocenę z zachowania, często nie należy mieć żadnych spóźnień. Czyli uczeń dostaje informację, że musi być idealny. To nie ma nic wspólnego z realnym życiem.

Bardzo często kojarzy się dobre zachowanie z byciem bezproblemowym. Grzecznym, miłym i potulnym. Aktywność szkolna – tak, tylko wciąż symbolicznie oznacza ona klepanie wierszyków na akademiach. Tymczasem jest wielu uczniów, którzy nie wpisują się w ten schemat, a których roznosi energia. Zamiast ją przekierować na działanie, wmawia się im, że to z nimi jest problem, a nie z polską edukacją. A potulni, milusi, ugrzecznieni ludzie ostatecznie robią krzywdę samym sobie. Tak jak w książce obrazkowej „Grzeczna” Gro Dahle i Sveina Nyhusa – dziewczynka była tak grzeczna, pilna i śliczna, że w końcu zniknęła. Młodzi ludzie, którzy wychodzą poza schemat, często są niezwykle twórczy i w dorosłości robią świetne rzeczy. Jeśli nie dostają jednak – a tak się dzieje – wsparcia w systemowej szkole, bardzo często idą w życie z traumą. Jest to tym bardziej przykre, że polska młodzież ma duży potencjał. Gdybyśmy postawili na dobrą edukację systemową i zaczęli ten potencjał wydobywać i rozwijać, bylibyśmy nie tyle drugą Finlandią, co pierwszą Polską. 

Ewa PlutaMówi pan o działaniu. To domena liderów. 

Przemysław StarońLider dostrzega wartość działania. Widzi, że dzięki jego aktywności rzeczywistość zmienia się w pożądanym kierunku. Szkoła natomiast nie docenia wartości działania. Uczeń ma dobrze napisać pracę klasową, wykonać z góry narzucone zadanie. Czy nie lepiej, żeby wziął udział w grupowym projekcie i swoje umiejętności przećwiczył w praktyce? Kiedyś wprowadzono innowację w ramach rekrutacji do szkoły średniej. Można było dostać punkty np. za wolontariat. Wspaniale. Tylko diabeł tkwi w szczegółach: liczba punktów za wolontariat stanowiła i stanowi ok. 10 proc., pozostałe 90 proc. to punkty za testy. Do młodych ludzi płynie więc komunikat: fajnie, że coś tam robisz, ale to testy są najważniejsze. Szkoda tylko, że życie polega na działaniu, a nie zdawaniu testów.

Ewa PlutaPodobno ograniczenia paradoksalnie sprzyjają rozwojowi kreatywności. 

Przemysław StarońCzłowiek, który ląduje na bezludnej wyspie, prawdopodobnie też nauczy się podstawowych umiejętności zapewniających mu przeżycie. Ale czy nie miałby lepszego startu, gdyby korzystał z dostępnej już bazy? Gdyby nie musiał o wszystko walczyć? Podobnie jest z uczniami. Mimo niekorzystnych warunków wielu z nich zdobywa przywódcze umiejętności.

Lider musi być kreatywny. To oznacza umiejętność przyjmowania różnych perspektyw i dostrzegania rozmaitych rozwiązań. W ogóle kreatywność to jedna z fundamentalnych kompetencji potrzebnych człowiekowi do życia w dzisiejszym świecie. Tymczasem badania, które wśród uczniów gimnazjów przeprowadziła prof. Dorota Turska z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, nie napawają optymizmem. Po pierwsze poziom kreatywności wśród prymusów gimnazjalnych jest bardzo niski. Po drugie oni wcale nie uznają kreatywności za wartość. W ich przekonaniu ona nic im nie daje. Ani paska, ani wzorowej oceny z zachowania.

Ewa PlutaProf. Andrzej K. Koźmiński w wywiadzie udzielonym Instytutowi Obywatelskiemu powiedział, że „liderami zostają często ludzie edukacyjnego marginesu”. Co pan na to?

Przemysław StarońNiestety muszę się zgodzić z profesorem. Podam przykład. Na studiach miałem zajęcia z psychologii ogólnej. Nasz wykładowca raz powiedział: „Możecie walczyć o piątki, w porządku. Tylko pamiętajcie o tym, że jak skupicie się wyłącznie na dobrych ocenach i wysokiej średniej, to pierwszy przypadek w pracy obnaży, jak wielu rzeczy nie wiecie”. On nie sugerował, że nie warto się uczyć, ale że jest to niewystarczające. Młody człowiek zbyt często skupia się na osiągnięciu tzw. sukcesu szkolnego, nie zwracając uwagi na rzeczy naprawdę ważne. Jak on może rozwijać w sobie kompetencje lidera, jeśli jego celem jest zaliczenie przedmiotów, co najczęściej wiąże się z wkuwaniem określonych treści? 

Każdy człowiek jest cudem i emanuje wewnętrznym pięknem. Chodzi wyłącznie o to, że wszelkie zachowania związane z dostosowywaniem się do systemu są przez system wzmacniane, a to, co świadczy o transgresji systemowych schematów, jest napiętnowane.

Na przywództwo składają się doświadczenia życiowe i czynniki osobowościowe. Silne osobowości nie są mile widziane w polskiej szkole. Bo to nie są grzeczne dzieci, które w ogóle nie pyskują. One są zadziorne, stawiają trudne pytania, wychodzą poza szkolny schemat. Nie zawsze ich zachowania są dobrze przyjmowane przez nauczycieli i innych uczniów. Często są odrzucani, naznaczani piętnem problematycznych czy wręcz trudnych. To oni jednak mają największą szansę zdobywać różnorodne doświadczenia życiowe, nawiązywać relacje z osobami z różnych środowisk, a nie ich koledzy i koleżanki, którzy nie widzą świata poza książką. Dzięki temu „będą umieć w ludzi”, jak mówi młodzież. Później nie zaskoczy ich byle problem. Nie będą się zastanawiać, w którym podręczniku znajduje się rozwiązanie, lecz odwołają się do swoich doświadczeń i umiejętności poszukiwania rozwiązań – czy to w dysertacjach naukowych, czy w kolorowych czasopismach z kiosku. Będą widzieć problem z wielu perspektyw i dostrzegać takie aspekty, które dla wielu są niewidoczne.

To nie jest krytyka tych, którzy nie są zadziorni, nieschematyczni, lecz grzeczni i dużo się uczą. Każdy człowiek jest cudem i emanuje wewnętrznym pięknem. Chodzi wyłącznie o to, że wszelkie zachowania związane z dostosowywaniem się do systemu są przez system wzmacniane, a to, co świadczy o transgresji systemowych schematów, jest napiętnowane. Poza tym pamiętajmy o różnicach pojęciowych. Bycie grzecznym a bycie ugrzecznionym, bycie życzliwym a bycie nieasertywnym, łamanie norm etycznych a łamanie absurdalnych norm zwyczajowych – to nie to samo. 

Ewa PlutaZaczynam się zastanawiać, co pan robi w szkole, skoro jest w niej tak źle. 

Przemysław StarońŚwiadomie wszedłem do edukacji jako dekonstruktor. Kropla drąży skałę. Moją misją jest zniszczyć ten anachroniczny system. Oczywiście przesadzam, bo jednak więcej buduję, niż niszczę, ale niezmiennie cieszy mnie, gdy nawet odrobinę podgryzam istniejący stan rzeczy.

Ewa PlutaCo tracimy, nie promując w szkole cech przywódczych? Co ja tracę, pan traci, co społeczeństwo traci?

Przemysław StarońSpołeczeństwo nie jest kreatywne, na czym traci każdy z jego członków, bo życie staje się uboższe. Nie potrafimy rozwiązywać problemów i patrzeć na nie z różnych perspektyw. Zaczynamy odstawać od innych. Nie potrafimy przyjmować zmian, które są częścią rzeczywistości. Wolimy je negować albo przymykać oko – może samo minie, przejdzie bokiem. Kryzys uchodźczy, zmiany modelu rodziny, konsekwencje zmian klimatu – realne problemy, których nie tylko nie jesteśmy w stanie zrozumieć. My nie mamy pomysłu na to, jak je rozwiązać. Brakuje nam też autentycznych liderów w polityce.

Ewa PlutaCzyli nie jest dobrze. Wyobraźmy sobie jednak, że zakłada pan gabinet terapeutyczny, do którego zgłasza się na leczenie polska edukacja. Narzeka, że nie jest w stanie wykształcić liderów. Co pan jej doradzi?

Przemysław StarońPowiedziałbym jej, żeby była jak Feniks: najpierw się spaliła, a potem powstała z popiołów. Gorzkie żarty na bok. Nie ma jednej recepty. Warto zastanowić się jednak, co jest istotą edukacji i od tego zacząć proces jej uzdrawiania. Moja odpowiedź brzmi: towarzyszenie młodemu człowiekowi w uczeniu się siebie, drugiego człowieka i otaczającego świata. Trzeba zapewnić mu narzędzia, dzięki którym będzie umiał się odnaleźć w rzeczywistości. Chodzi o konkretne metaumiejętności, które ja nazywam „insygniami przyszłości”: uczenia się, krytycznego i kreatywnego myślenia, komunikacji ze sobą i z innymi. A już najważniejsze jest budowanie edukacji opartej na relacjach. W takich warunkach rodzą się autentyczni liderzy, na czym korzystają wszyscy: ja, pani, całe społeczeństwo. Najważniejsze jednak: nie wolno nam tracić nadziei. Bo jak ostatnio na Spotkaniu Ludzi Myślących w Sopocie przypomniała nasza 95-letnia Zakonniczka Feniksa, Ela Tatarkiewicz-Skrzyńska, nadzieja nie umiera nigdy. Dlatego kończę i wracam do pracy. Za chwilę na wizytę wpada polska edukacja [śmiech].

Ekspert

Przemysław Starońa

Przemysław Staroń

Psycholog i kulturoznawca. W pracy zawodowej umiejętnie łączy dwa obszary swojej specjalizacji – jako kulturoznawca pracuje w II LO im. Bolesława Chrobrego w Sopocie, gdzie uczy etyki, filozofii oraz wiedzy o kulturze, a jako psycholog – w Zakładzie Psychologii Wspomagania Rozwoju SWPS, Sopockim Uniwersytecie Trzeciego Wieku i Centrum Rozwoju Jump. Otrzymał tytuł Nauczyciela Roku 2018.

Specjalizuje się w pracy z młodzieżą, dorosłymi i seniorami. Koordynuje i współtworzy projekty międzypokoleniowe oraz projekty wspierające rozwój młodzieży, bezrobotnych, niepełnosprawnych, osadzonych w zakładach karnych. Prowadzi także szkolenia biznesowe i konsultacje z wykorzystaniem niekonwencjonalnych metod kreatywnych. Jako ekspert i bloger popularyzuje wiedzę psychologiczną na łamach magazynu „Psychologia w Szkole”, regularnie wypowiada się w regionalnych i ogólnopolskich mediach, jest także konsultantem książek psychologicznych i edukacyjnych w PWN. Należy do Polskiego Towarzystwa Trenerów Biznesu i Polskiego Stowarzyszenia Terapii przez Sztukę. Stypendysta Prezesa Rady Ministrów i Marszałka Województwa Lubelskiego oraz trzykrotny stypendysta Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Rozmawiała

pluta

Ewa Pluta

ChinaTalk with Gordon Orr (senior advisor to McKinsey & Company)

Czego w przyszłości możemy oczekiwać od Chin? Zastanawia się nad tym wielu ekonomistów, szefów firm, polityków, komentatorów. To ciekawy temat, szczególnie jeśli chodzi o obszar produktów cyfrowych – Chiny stały się przecież gigantem technologicznym. Jakie są prognozy dla chińskich firm tej branży? Jaka przyszłość czeka…

Kompetencje przyszłości – jak wyróżnić się na rynku pracy?

Postęp technologiczny, nowe zawody, przeobrażające się zapotrzebowanie na pracowników danych specjalności – rynek pracy w XXI wieku ciągle się zmienia. Od nas zależy, czy będziemy za nim nadążać, czy nie, i czy wybierzemy kształcenie, które jest „przyszłościowe”. Jakie zawody będą najbardziej pożądane przez przyszłych pracodawców? Czego uczyć…

Elastyczność w zarządzaniu – gdzie leżą granice?

W owładniętym przez pandemię świecie jednym z najważniejszych wyzwań, z jakimi mierzy się większość firm, jest zmiana. Aby aktywnie reagować na wciąż przeobrażające się otoczenie biznesowe, warto postawić na elastyczne zarządzanie. Jak elastyczność firmy wpływa na jakość jej zarządzania i jakie daje benefity? Gdzie leży…

Kompetencje przyszłości – czego uczyć się dziś, żeby jutro nie żałować

Skomplikowana, niepewna, obarczona dużym ryzykiem – to przyszłość. Czy można się na nią przygotować? Jakie kompetencje zdobywać, żeby odnaleźć się na rynku pracy? Czy warto stawiać na wąską specjalizację? – Często słyszę od licealistów: „moje życie jest proste, jestem w stanie je zaplanować”. Właśnie nie.…

Rozmowy z Liderami: Łukasz Stachowiak (Bolt)

Jakim liderem należy być, żeby osiągnąć sukces w dzisiejszym świecie? Jak przekonać ludzi do swojej wizji i celu? Co robić, by zmotywować swój zespół? Jak przez odpowiednie przywództwo zbudować przewagę konkurencyjną firmy? Czy bycia liderem można się nauczyć? Jak rozwijać swoje kompetencje przywódcze? Na te…

Okresowa rewolucja, ekologia, startup bez tabu – Marek Gut, Kaja Rybicka (Your KAYA) i Marta…

Your KAYA to polska marka oferująca ekologiczne produkty do higieny intymnej dla kobiet. Wyróżnia się osobistym podejściem do klientek, budowaniem z nimi bliskich więzi oraz odważną komunikacją. Ważna część firmy to zaangażowana społeczność podobnie myślących kobiet, która jest budowana wokół zdrowych, ekologicznych artykułów sprzedawanych za…

Elastyczne zarządzanie – fakty i mity – prof. Katarzyna Januszkiewicz

Elastyczność w zarządzaniu ciągle rodzi wiele pytań i kontrowersji. Elastyczny pracownik, czyli jaki? Gotowy pracować w dowolnym miejscu i czasie? Nieprzywiązany do swoich zadań, za to chętnie podejmujący się nowych wyzwań? Czy rzeczywiście elastyczność oznacza zgodę na wszystko? Co sprawia, że jedni pracownicy są bardziej…

ChinaTalk with George Magnus (economist and commentator)

Chińska Republika Ludowa w ostatnich latach stała się kluczowym graczem na ekonomicznej i politycznej mapie świata. Wyróżnia się nie tylko jednym z największych wzrostów gospodarczych na naszym globie, lecz także specyficznym ustrojem – władzę nad potężnym krajem do dziś dzierży niepodzielnie Komunistyczna Partia Chin. Z…

Lifehack na lepsze życie, czyli jak efektywnie zarządzać sobą? – Andrzej Tucholski

Praca jest dla nas tym bardziej przyjemna, im bardziej jest efektywna i jesteśmy zadowoleni z jej rezultatów. Jak skutecznie zarządzać sobą, swoim czasem i pracą, by odnieść sukces? Jakimi sposobami można zoptymalizować proces uczenia się czy codziennych obowiązków zawodowych? Gdzie szukać motywacji do działania? Jak…

ChinaTalk with Tom Orlik (Bloomberg Chief Economist)

Chiny zadłużają się na poziomie niespotykanym na skalę światową i w ten sposób napędzają swój wzrost gospodarczy – jeden z największych na świecie. Ten system finansowy budzi obawy przed ewentualnym załamaniem. Szczególnie w dobie kryzysu spowodowanego przez pandemię COVID-19 i swego rodzaju „wojny handlowej” z USA.…

ChinaTalk with Joerg Wuttke (EU Chamber of Commerce in China)

Pandemia COVID-19 odcisnęła piętno na sytuacji ekonomicznej większości państw świata. W szczególny sposób doświadczyły jej Chiny, w ostatnich latach jedna z najprężniej rozwijających się gospodarek na naszym globie. Jak pandemia zmieniła rodzimy i międzynarodowy biznes Chin, kraju, skąd koronawirus zaczął się szerzyć? Jaki jest wpływ…

Zarządzanie fundacją. Jak kreować lepszą rzeczywistość? – Jurek Owsiak (WOŚP)

Co roku zbiera setki milionów złotych na ratowanie życia chorych, szczególnie dzieci, oraz na profilaktykę zdrowia. Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy gra z sukcesem już od prawie 30 lat, udowadniając, jak wielką siłę może mieć organizacja pozarządowa (NGO). Działalność fundacji to nie tylko zbiórki pieniędzy, lecz…

Plan na dobre życie, czyli jak efektywnie zarządzać sobą

Kto by tak nie chciał: ciekawa i satysfakcjonująca praca, dużo czasu dla rodziny i przyjaciół, rozwijające hobby. Brzmi jak dobre życie? Przywilej nielicznych? Los na loterii? Dobre życie może być udziałem wielu, trzeba postawić na efektywne zarządzanie sobą. Jak efektywnie zarządzać sobą? Dlaczego motywacji mamy…

Branża opakowań, personalizacja, startup – Konrad Kwiatkowski (Packhelp) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Packhelp, znany w Polsce jako zapakuj.to, to internetowa platforma sprzedaży spersonalizowanych opakowań. Startup swoją działalność rozpoczął od oferowania prostych tekturowych pudełek z nadrukami, a dziś oferta firmy obejmuje szeroką gamę opakowań oraz usług związanych z projektowaniem, konfekcjonowaniem i pracami R&D (kompleksowego opracowania rozwiązania na potrzeby…

Jak planować swoją karierę zawodową, aby odnieść sukces? – dr Barbara Zych

Chcemy się rozwijać zawodowo, zdobywać doświadczenie, piąć się po szczeblach kariery. Czasem mamy ochotę zmienić branżę, spróbować czegoś nowego – np. podjąć studia czy rozpocząć kursy dające nową wiedzę, umiejętności lub umożliwiające przebranżowienie. Jak planować swoją karierę i nią zarządzać? Kiedy zacząć działać? Co robić,…

Pierwsza praca: jak świadomie wybrać swoją karierę zawodową? – Konstancja Zyzik (Pracuj.pl)

Pracodawcy preferują kandydatów, którzy mogą się pochwalić doświadczeniem zawodowym. Często jednak trudno już podczas studiów czy nauki w szkole podjąć pierwszą pracę. Jednocześnie wiemy, że mając w CV jedynie dyplomy, nie prezentujemy się rekruterom jako wymarzone osoby do zatrudnienia. Kiedy zacząć myśleć o podjęciu pierwszej…

Od czego zależy sukces zawodowy i jak go osiągnąć?

Sukces zawodowy to nie tylko dobra pensja. To także poczucie, że wykonywana praca ma sens, a codzienne obowiązki są źródłem radości i satysfakcji. Wielu o takiej pracy marzy, niewielu te marzenie spełnia. Dlaczego? Czy przyczyna tkwi w nieumiejętnym zarządzaniu swoją karierą? Od czego zależy sukces…

Odpowiedzialny biznes, ekologia, startup – Martyna Zastawna (WoshWosh) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Historia WoshWosh i jej założycielki Martyny Zastawnej jest słynna w środowisku startupowym. Właścicielka firmy w swoim biznesplanie założyła, że w pierwszym miesiącu działalności przyjdzie do niej 10 klientów – a w rzeczywistości z jej oferty chciało skorzystać aż 500! Początki w startupie mogą być trudne,…

Kultura organizacyjna: czy można ją zaprojektować? – Sylwia Hull-Wosiek i Edyta Paul (Concordia Design)

Kultura organizacyjna jest bardzo ważnym elementem każdego miejsca pracy. To coś więcej niż przyjaźni współpracownicy czy estetyczna przestrzeń biurowa. Czym jest kultura organizacyjna i czy w czasie epidemii koronwirusa, kiedy wielu z nas pracuje zdalnie, zmieniła się? Czy należy ją rozumieć jako atmosferę w miejscu…

Jak znaleźć pierwszą pracę mimo braku doświadczenia?

„Jak znajdę pracę, skoro nie mam doświadczenia zawodowego?”, „W moim CV pełno pustych miejsc. Taki oszczędny życiorys raczej nie zainteresuje rekruterów”, „Co mam robić w życiu?” – to wątpliwości, które dręczą wielu absolwentów wchodzących na rynek pracy. Czas je rozwiać. Konstancja Zyzik, ekspertka z Pracuj.pl,…

Kultura organizacyjna jak powietrze – bez niej firma nie przetrwa?

Kultura organizacyjna w firmie jest jak powietrze. Na co dzień nikt się nie zastanawia, czym i jak oddycha, ale gdy tlenu zaczyna brakować, robi się niebezpiecznie. Czym jest kultura organizacyjna? Co ją wspiera, a co niszczy? Czy kulturę organizacyjną można zaprojektować? Co się dzieje, gdy organizacja…

Telemedycyna, lekarz online, startup – Paweł Sieczkiewicz (Telemedi.co) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Kiedy rozpoczęła się epidemia koronawirusa, zostaliśmy skazani na wizyty u lekarza w formie konsultacji telefonicznej. Była to dla nas wielka nowość, a także wyzwanie. Podobnie dla lekarzy i placówek medycznych. Wielu mogło się przekonać, że to bardzo przydatne i wygodne rozwiązanie. Jak się okazuje, są…

Zarządzanie – teoria czy praktyka? Czego uczy większość uczelni? – prof. Monika Kostera

Przeładowane szczegółową wiedzą naukową wykłady. Ćwiczenia, na których nie dowiesz się, jak można jej użyć w praktyce. Po takich studiach z Zarządzania dość trudno wystartować z własną działalnością biznesową czy w świat zawodowy w ogóle. Niestety, to symptomatyczne dla tego kształcenia, że teoria nie zawsze…

Sztuka improwizacji w biznesie w zmiennym i niepewnym świecie – Bart Jurkowski (I’mpro Impro)

Kierowanie organizacją nie jest łatwe. Szczególnie w dzisiejszym świecie, który specjaliści określają jako VUCA – charakteryzującym się dużą zmiennością (volatility), niepewnością (uncertainty), złożonością (complexity) oraz niejednoznacznością (ambiguity). Rozwiązaniem nie jest kontrolowanie tego „chaosu”, ale rozwijanie płynnych i skutecznych sposobów interakcji z nim – umiejętności skutecznego improwizowania. Po warsztaty…

System wczesnego ostrzegania – jaką rolę pełni w firmie – dr Adam Kowalik

Jeśli wrzucimy żabę do garnka z wrzątkiem – żaba wyskoczy, jeśli jednak włożymy ją do garnka z zimną wodą i zaczniemy gotować, żaba nie zareaguje. Firma, która nie śledzi i nie ocenia zmian w otoczeniu, nie korzysta z systemu wczesnego ostrzegania, jest właśnie jak ta metaforyczna…

Improwizacja w biznesie – sposób na skuteczne działanie w świecie VUCA? – Bart Jurkowski (I'mpro…

O koncepcji VUCA specjaliści mówią już od dłuższego czasu. Zgodnie z nią żyjemy w świecie charakteryzującym się dużą zmiennością, niepewnością, złożonością i niejednoznacznością. To sprawia, że coraz trudniej przewidywać i tworzyć długofalowe plany. Dlatego zyskuje na wartości umiejętność improwizowania, czyli elastyczne reagowanie na zmienną i…

Uberyzacja usług, startup na studiach – Daniel Żukowski (WeeDo) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Pierwotnym założeniem startupu WeeDo było stworzenie aplikacji-platformy łączącej ludzi, którzy mogą zaoferować pracę, z tymi, którzy są gotowi ją wykonać. W obliczu pandemii koronawirusa twórcy WeeDo postanowili oprócz tego dać swoim użytkownikom możliwość oferowania i uzyskania wzajemnej pomocy w tym trudnym dla wielu osób okresie.…

Improwizacja w biznesie jako narzędzie do radzenia sobie we współczesnym niepewnym świecie – Bart Jurkowski…

Zewsząd trafiają do nas informacje próbujące przewidzieć możliwe skutki epidemii i powszechnej kwarantanny. Część z nich opisuje negatywne scenariusze, ale istnieją również takie, które podkreślają jej możliwe pozytywne konsekwencje. Mówi o nich w wywiadzie na łamach magazynu „Deezen” Li Edelkroot, właścicielka firmy Trade Union, zajmującą…

Service design: projektowanie doświadczeń w dobie kryzysu – A. Mróz i K. Andrzejczyk-Briks (Concordia Design)

Trwa właśnie niezwykły usługowy eksperyment na globalną skalę wywołany przez Covid 19. Nikt z nas nie wie, jak długo to potrwa ani jaka „nowa normalność” czeka nas za zakrętem. Wiemy jedynie, że mimo niepewności wokół nas nadal musimy projektować. Jak projektować, gdy nie ma pieniędzy,…

Service design. O projektowaniu doświadczeń w czasach kryzysu – Katarzyna Briks, Agnieszka Mróz

Wszyscy w tym jesteśmy, w globalnym eksperymencie o nazwie Covid-19. Nie wiemy, jak będzie wyglądać tzw. nowa normalność. Wiemy jedno – trzeba projektować usługi, które będą odpowiedzią na obecny kryzys. Ale jak projektować z mocno okrojonym składem zespołu i niższym budżetem, w dodatku pod presją czasu?…

Jak biznes korzysta z blockchainów publicznych? – Jacek Kubiak („I Love Crypto”) i prof. Włodzimierz…

Blockchain, czyli system oparty na technologii rozproszonego rejestru (DLT), to jedna z największych innowacji w gospodarce cyfrowej, która może umożliwić głębokie zmiany w modelach biznesowych i strukturach społecznych. Pozwala przeprowadzać transakcje online szybko i bezpiecznie, z pominięciem pośredników (np. banku) i kontroli administracji publicznej, a…

Koronawirus a przemysł kreatywny. Dobre praktyki i drogi pomocy – Emilia Cholewicka, Stanisław Trzciński

W czasie pandemii koronawirusa nie możemy pójść na koncert, a muzycy dla nas zagrać. Nie możemy wybrać się do teatru, a aktorzy wystąpić przed swoją publicznością. Wielu artystów przeżywa dziś trudny czas, bo zostają pozbawieni zarobku, a szczególnie ci, którzy nie są etatowo związani z…

Praca zdalna, produktywność, startup – Michał Śliwiński (Nozbe) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Pracują tylko zdalnie, od poniedziałku do czwartku, bo piątki przeznaczone są na przegląd tygodnia i rozwój osobisty albo na cieszenie się dłuższym weekendem. Pracownicy startupu Nozbe i jego szef Michał Śliwiński wiedzą, jak wspomagać produktywność. Na co dzień tworzą narzędzia do jej zwiększania. Są to…

Koronawirus: jak zarządzać ludźmi w sytuacji kryzysu i zmiany? – Bruno Żółtowski

Z powodu epidemii koronawirusa gospodarka doświadcza kryzysu, wiele firm mierzy się z trudnościami – finansowymi, organizacyjnymi czy w zespołach pracowniczych. Warto więc dostosować sposób zarządzania zespołem – a także samym sobą – do kryzysowej sytuacji związanej z epidemią. Jaką postawę i styl zarządzania przyjąć? Jak…

Jak biznes korzysta z blockchainów publicznych? – Jacek Kubiak („I Love Crypto”)

– Kryzys związany z pandemią koronawirusa pokazuje, że przeniesienie dokumentacji z offline do online z pomocą publicznego blockchaina, może być dobrym pomysłem. Teraz większość firm stoi, bo nie jest możliwe na przykład procesowanie umów – mówi Jacek Kubiak, redaktor naczelny „I Love Crypto”. Czy przyszłość…

Interes firmy czy dobro pracowników? Co jest ważniejsze w czasie kryzysu?

Pandemia koronawirusa sprawiła, że wszyscy musimy odnaleźć się w nowej rzeczywistości, także przedsiębiorcy. Zamknięcie wielu sklepów czy lokali usługowych, konieczność przestrzegania nowych, rygorystycznych zasad bezpieczeństwa i permanentny niepokój o zdrowie i życie bliskich to codzienność. O tym, czy da się sprawnie prowadzić firmę i jednocześnie…

Rap a internet. Jak raperzy zmieniają zasady rynku muzycznego – Karol „Solar” Poziemski (SBM Label)

Internetowa rewolucja ogarnęła też branżę muzyczną. Ulubionej muzyki słuchamy dziś w specjalnych serwisach, kupujemy płyty w formie elektronicznej. Właściwie każdy może tworzyć muzykę za pomocą dostępnych w sieci narzędzi, promować ją i zarabiać na niej online. Czy internet to jedynie dodatkowy kanał promocji muzyki i…

Koronawirus a efektywna praca z domu – okiem psychologa biznesu – Sławomir Prusakowski

Z szefem i współpracownikami widujemy się tylko przez oko kamerki internetowej. Praca w trybie home office – pod jednym dachem z bliskimi, dziećmi albo zupełnie samemu – przysparza nam wielu problemów. Może niekorzystnie wpływać na relacje z przełożonymi czy współpracownikami. Trudno zorganizować sobie stanowisko pracy,…

Coworking, praca zdalna, startup – Piotr Boulangé (WeWork) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Dobry pomysł to podstawa, by nasz startup osiągnął sukces. Otwierając własną małą firmę, musimy się jednak zmierzyć z wieloma wyzwaniami. Do tego powinniśmy pamiętać, że startup to specyficzny twór, który w swoje DNA ma wpisane ciągłe poddawanie się zmianom. Czym się charakteryzuje dobry pomysł na…

Pierwsze kroki we własnym biznesie

Chcę być wreszcie na swoim, boję się jednak zrezygnować z etatowej pracy. Mam pomysł, ale nie wiem, jak zacząć go realizować – to wątpliwości, które często towarzyszą osobom marzącym o własnym biznesie. Zamiast się im poddawać, warto poznać niezbędną wiedzę o zakładaniu firmy, o skutecznych…

Crowdfunding – jak pozyskać pieniądze na swoją pasję lub biznes – Tomek Chołast (zrzutka.pl)

Rozwój crowdfundingu w naszym kraju nie słabnie – internetowe zbiórki cieszą się ogromną popularnością. Nie ma znaczenia, czy mamy do czynienia ze zbiórką o charakterze charytatywnym, biznesowym, społecznym, naukowym, kulturalnym czy z indywidualną zrzutką, która pozwoli zrealizować czyjeś marzenia. Możliwość takiego finansowania planów jest jednym…

Nadzór nad finansami Europy a pandemia

Pandemia COVID-19 bez wątpienia wpłynie na rynki finansowe w Europie. Jak zareagowały europejskie agencje powołane do sprawowania nadzoru nad systemem finansowym Unii – tłumaczy dr Katarzyna Wojtkiewicz, prawnik i ekonomista z Uniwersytetu SWPS. W odpowiedzi na kryzys w 2008 r. europejska administracja publiczna wzbogaciła się…

Koronawirus: praca zdalna – jak robić to dobrze i skutecznie? – Iwo Szapar (Remote-how)

Epidemia koronawirusa sprawiła, że praca zdalna stała się rzeczywistością każdego pracownika, menedżera, szefa firmy. Nowy system pracy oparty na łączności elektronicznej, a nie bezpośrednim kontakcie w biurze, nie jest łatwy i budzi wiele obaw pracodawców. Co jest potrzebne, by skutecznie pracować zdalnie? Jakie błędy najczęściej…

Czego potrzebują pracownicy w czasach pandemii?

Wydarzenia ostatnich dni pokazały nam, że nie wszystko jesteśmy w stanie kontrolować, a świat wokół nas potrafi być nieprzewidywalny. Codzienna rutyna wychodzenia do pracy, zajmowania się przyziemnymi obowiązkami została zachwiana. I tak jak „Nikt nie spodziewał się Hiszpańskiej Inkwizycji!”, tak nikt nie spodziewał się, że…

Doradztwo i audyty – na czym polegają, komu są potrzebne, jak się zmieniają?

Biznes stawia czoła wielu wyzwaniom. Konieczna jest umiejętność szybkiego reagowania na zmiany i dostrzegania źródeł problemów, jakie tworzą we współczesnym świecie niepewność warunków biznesowych oraz zakłócenia działalności firm. Kluczową rolę odegrają doradcy i audytorzy – do niedawna postrzegani jako instytucja narzucona wymogami ustawowymi, a teraz…

Technologia rozproszonych rejestrów (DLT) – jak blockchain zmienia biznes? – prof. Włodzimierz Szpringer

Transakcje finansowe realizowane bez pośrednictwa banków. Powszechna e-dokumentacja medyczna, która umożliwia wgląd do historii leczenia pacjenta niezależnie od ośrodka zdrowia. Handel, administracja publiczna, edukacja. Rośnie lista branż, w jakich ma zastosowanie technologia rozproszonych rejestrów. DLT pozwala przeprowadzać transakcje w sposób bezpieczny, szybki i przejrzysty. Jak…

Automatyzacja płatności, bankowość, startup – Tomasz Plata (Autenti) i Marta Wujek (MamStartup.pl)

Startup – mały, ale własny. To dobry pomysł na biznes, ale czego nam potrzeba i co zrobić zanim zacznie się w niego inwestować? Co może być najtrudniejsze w budowaniu startupu i co świadczy o tym, że nasz pomysł może nie wypalić? Jak przekształcić swój biznes z garażowej…

Biznes kontra branża kreatywna. Jak znaleźć wspólny język? – Tomasz Graszewicz (Up, Job’n’Joy)

Wszyscy oczekują dziś oryginalnych, nieszablonowych i efektywnych rozwiązań w biznesie. Jak pogodzić dwa odmienne światy biznesu i twórców? W jaki sposób skutecznie komunikować się z kreatywnymi? Jak udoskonalać proces pracy nad kreatywnymi rozwiązaniami? O procesie kreatywnym rozmawiają Tomasz Graszewicz, dyrektor kreatywny i strategiczny agencji reklamowej…

Firma-Idea: emergencja i rozwój – prof. Jerzy Hausner

Zarządzanie emergencją to nowy trend w biznesie polegający na wykorzystaniu procesów oddolnych, spontanicznie zachodzących w każdej firmie. Przez emergencję możemy rozumieć nieoczekiwane pojawienie się na poziomie systemu właściwości, których nie da się przewidzieć. Dlaczego zarządzanie to nie tylko nauka ścisła, opisująca świat w kategoriach zysków…

Zarządzaj nowocześnie i skutecznie sobą i innymi – Hubert Anyżewski

Zarządzanie zespołami nie jest łatwe, a jeszcze trudniejsze jest zarządzanie samym sobą. Jakie są najistotniejsze aspekty nowoczesnego kierowania zespołami i własną drogą zawodową? Czy tempo i kierunek zmian wyznaczają dziś przemiany technologiczne? Czym tak naprawdę powinno być wdrażanie innowacji i jak transformować swój biznes? O tym,…

Zobacz także

Group 426 Group 430 strefa psyche logo 05 logo white kopia

Zapraszamy na webinar „ZnanyLekarz.pl – lokalny startup, globalny sukces, medycyna online”