Międzynarodowe Biennale Sztuki AI w Krakowie
Sztuczna inteligencja wkracza dynamicznie do wszystkich sfer życia – również do sztuki, kultury i edukacji. W odpowiedzi na tę transformację, Wydział Interdyscyplinarny w Krakowie Uniwersytetu SWPS, we współpracy z: Wesoła Immersive – New Media Art Center oraz Wydziałem Intermediów Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, organizują pierwszą edycję Międzynarodowego Biennale Sztuki AI, które odbędzie się 6–20 marca 2026 roku w Krakowie.
Biennale opowiada historię o człowieku – o tym, jak poprzez sztukę można odkrywać jego potrzeby i stawiać pytania o jego miejsce w świecie, który tak szybko się zmienia. To opowieść o tym, w jaki sposób nowe technologie kształtują nasze codzienne doświadczenia, relacje i sposób postrzegania rzeczywistości.
dr hab. Magdalena Pińczyńska, prof. USWPS, dziekan Wydziału Interdyscyplinarnego w Krakowie Uniwersytetu SWPS
Wydarzenie stanie się platformą refleksji, eksperymentu i dialogu – miejscem spotkań artystów, projektantów, naukowców i szerokiej publiczności. Celem wydarzenia jest promowanie twórczości artystycznej i projektowej oraz wspieranie dialogu międzykulturowego w kontekście rozwoju sztuki generatywnej, nowych technologii i algorytmów AI.
Rewolucja sztucznej inteligencji trwa – wpływa na sztukę, twórczość, społeczeństwo i edukację. W obliczu tych dynamicznych zmian potrzeba nowego punktu na mapie wydarzeń, przestrzeni dla współpracy twórców, naukowców i odbiorców z różnych sektorów, w której będziemy mogli zaprezentować pionierskie projekty artystyczne i technologiczne, a także dyskutować nad tym, jakie szanse i jednocześnie zagrożenia niesie ze sobą rozwój technologiczny, w tym technologii AI.
dr Anna Syczewska, prodziekan Wydziału Interdyscyplinarnego w Krakowie Uniwersytetu SWPS
„Twórczy dialog i edukacja z AI”
Pierwsza edycja Biennale poświęcona będzie relacjom człowieka i sztucznej inteligencji – ich wspólnej kreatywności, potencjałowi edukacyjnemu i etycznym wyzwaniom. W programie znajdą się wystawy, konferencje, warsztaty, performance i dyskusje, które łączą sztukę, naukę i technologię.
Jednym z kluczowych punktów wydarzenia będzie wystawa „[Nie]świadome Algorytmy” w Wesoła Immersive – New Media Art Center. Zespół kuratorski: dr hab. Aleksandra Łukaszewicz z Uniwersytetu SWPS oraz dr Patrycja Maksylewicz z Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, stworzy przestrzeń do refleksji nad tym, jak sztuczna inteligencja wpływa na proces twórczy – nie tylko jako narzędzie, ale jako medium, partner, a czasem nieprzewidywalny współautor.
Interesuje nas, w jakim stopniu decyzje podejmowane przez algorytmy można uznać za „świadome” – i gdzie w tym dialogu między człowiekiem a maszyną pojawia się odpowiedzialność, etyka i intuicja. Zależy nam, by wejść w szerszy dialog na temat możliwych zastosowań sztucznej inteligencji, uwzględniając zarówno zachwyt jej zwolenników, jak i sceptycyzm czy wręcz odrzucenie przez krytyków. Staramy się odnaleźć tzw. trzecią drogę, która pozwala na jej kreatywne wykorzystanie, a jednocześnie inspiruje do dyskusji o aspektach prawnych, etycznych, artystycznych, edukacyjnych i społecznych.
dr hab. Aleksandra Łukaszewicz z Uniwersytetu SWPS, prezes Polskiego Towarzystwa Estetycznego
W wystawie wezmą udział artyści i artystki z Polski i zagranicy, m.in. z Niemiec, Danii, Francji i Hiszpanii. Prezentowane prace będą eksplorować zjawiska autonomiczności algorytmów, współpracy człowieka i maszyny, przenikania się intuicji artysty i nieświadomych decyzji systemów sztucznej inteligencji, a także krytyki tych systemów – zwłaszcza w kontekście prywatności, tożsamości i odpowiedzialności. Program wystawy wzbogacą wydarzenia towarzyszące – performance’y, projekcje, koncerty i artists' talks – które otworzą dodatkowe płaszczyzny dialogu pomiędzy sztuką, technologią i publicznością. Odbywać się one będą przez cały czas trwania wydarzenia.
Kto jest autorem tego dzieła? Etyka w sztuce w dobie AI
Integralną częścią Biennale Sztuki AI będzie międzynarodowa konferencja złożona z trzech sesji tematycznych, każda z nich zakończy się panelem dyskusyjnym z udziałem prelegentów i publiczności. Wydarzenie odbędzie się w Małopolskim Centrum Nauki Cogiteon. Podczas dyskusji poruszone zostaną m.in. kwestie odpowiedzialności i etyki w tworzeniu i wykorzystywaniu sztucznej inteligencji.
Obecnie rozwój sztucznej inteligencji, szczególnie w obszarze modeli generatywnych, stawia przed nami poważne wyzwania etyczne. Wiele modeli graficznych było trenowanych na danych pochodzących z nielegalnych źródeł, często bez zgody twórców. To rodzi pytania o prawo do własności intelektualnej, ochronę wizerunku i granice dopuszczalnego wykorzystania cudzej pracy. Dlatego tak istotne jest, aby zwracać uwagę na etykę zarówno przy trenowaniu modeli, jak i przy ich późniejszym wykorzystywaniu. AI coraz częściej staje się asystentem współczesnego artysty – narzędziem, które może wspierać proces twórczy, przyspieszać realizację pomysłów i poszerzać możliwości ekspresji. Jednak wraz z tym pojawia się pytanie o odpowiedzialność: kto jest autorem dzieła powstałego przy udziale AI? Czy takie dzieła można w ogóle nazywać sztuką? Kwestie prawne i moralne w tym kontekście pozostają otwarte. Nie mamy jasnych reguł, jak chronić własność intelektualną dzieł tworzonych z użyciem AI, ani jak definiować autorstwo w świecie, w którym granice między człowiekiem a algorytmem coraz bardziej się zacierają. Potrzebujemy nowych definicji autorstwa, własności intelektualnej i kreatywności, które uwzględnią współpracę człowieka z technologią. Etyczne podejście do AI oznacza świadome i odpowiedzialne korzystanie z jej potencjału – z poszanowaniem praw twórców, odbiorców i samej idei sztuki. Etyka staje się kluczowym elementem przyszłości sztucznej inteligencji – nie ograniczeniem, lecz kompasem. Bo tylko odpowiedzialne podejście do AI pozwoli nam wykorzystać jej potencjał bez utraty tego, co w sztuce najcenniejsze – ludzkiego sensu i wrażliwości.
dr Artur Lis z Wydziału Interdyscyplinarnego w Krakowie Uniwersytetu SWPS, członek Komitetu Organizacyjnego Biennale
W ramach konferencji powstanie „Raport 2027: Sztuczna Inteligencja w sztuce, nauce i edukacji” – opracowanie zawierające wnioski z wystąpień, dyskusji oraz wyników badania przeprowadzonego wśród uczestników i ekspertów Biennale. Będzie to pierwszy tak obszerny raport dokumentujący rewolucję technologiczną w polskiej i międzynarodowej sztuce. Badanie odpowie na kluczowe pytania: Czy AI to narzędzie, współtwórca czy zagrożenie dla artystów? Jak uczelnie artystyczne przygotowują studentów na przyszłość? Czy muzea i galerie są gotowe na sztukę generowaną przez algorytmy?
To nie będzie raport o technologii – to będzie raport o ludziach. O artystach, którzy muszą na nowo zdefiniować swoją rolę. O nauczycielach, którzy zastanawiają się, czego uczyć. O publiczności, która nie wie, czy to, co widzi, to jeszcze sztuka.
dr Justyna Berniak-Woźny z Wydziału Interdyscyplinarnego w Krakowie Uniwersytetu SWPS, członkini Komitetu Organizacyjnego Biennale
Podczas Biennale odbędzie się cykl warsztatów praktycznych w krakowskiej Aptece Designu, które wprowadzą uczestników w świat sztucznej inteligencji w procesach artystycznych i projektowych. Zajęcia prowadzone przez doświadczonych twórców i specjalistów z zakresu sztuki, designu i technologii AI będą okazją do odkrywania nowych języków wizualnych, form wyrazu i modeli współpracy człowieka z maszyną.
Partnerzy instytucjonalni Biennale: Wesoła Immersive New Media Art Center, Polskie Towarzystwo Estetyczne, Apteka Designu, Medea, Krosno Design Festival, Immersio Arte, Ibis Style Kraków, a także ośrodki akademickie i laboratoria technologiczne: Wydział Intermediów Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, Cogiteon - Małopolskie Centrum Nauki.
Program oraz informacje na temat patronatów i partnerów wydarzenia będą na bieżąco aktualizowane i dostępne na stronie/biennaleai.org
Te artykuły mogą
cię zainteresować
