Nauka, praktyka i zdanie pacjenta. Koalicja dla Psychoterapii przedstawia rekomendacje w decydującej fazie prac nad ustawą o zawodzie psychoterapeuty
Psychoterapia stosowana w polskim systemie ochrony zdrowia powinna być oparta na wiedzy pochodzącej z badań naukowych i doświadczenia klinicznego, a także uwzględniać preferencje i wartości pacjenta. Jest to kluczowe dla zapewnienia pacjentom bezpieczeństwa, a systemowi – optymalizacji kosztów – uważają naukowcy skupieni w ramach Koalicji dla Psychoterapii.
Brak jednoznacznych regulacji prawnych oraz spory w środowisku podważają zaufanie pacjentów do psychoterapii. Jako Koalicja dla Psychoterapii uważamy, że wypracowanie mądrego kompromisu jest możliwe. Powinien on stać na trzech filarach: twardych dowodach naukowych, wieloletnim doświadczeniu praktyków oraz perspektywie samych osób korzystających z terapii. Niestety, choć procedowany projekt ustawy zawiera wiele dobrych rozwiązań, to w obecnym kształcie pomija głos środowiska naukowego, np. nasze propozycje zawarte w Stanowisku Koalicji dla Psychoterapii w sprawie projektu ustawy o zawodzie psychoterapeuty.
dr hab. Jarosław Michałowski, prof. Uniwersytetu SWPS, psycholog, współinicjator utworzenia Koalicji
Porozumienie Koalicja dla Psychoterapii zostało utworzone pod koniec 2024 r. przez Uniwersytet SWPS, Uniwersytet Jagielloński, Uniwersytet Warszawski oraz Instytut Psychologii PAN. Porozumienie podpisali rektorzy uczelni i dyrektor Instytutu Psychologii PAN. Pomysłodawcom zależało na włączeniu głosu środowiska akademickiego w tworzenie polityki zdrowotnej w obszarze zdrowia psychicznego.
Najnowszy dokument „Bezpieczna i skuteczna psychoterapia. Rekomendacje Koalicji dla Psychoterapii” przedstawia kluczowe rekomendacje dotyczące systemowego uregulowania psychoterapii oraz zawodu psychoterapeuty w Polsce w okresie decydującej fazy prac nad ustawą o zawodzie psychoterapeuty. Został zaprezentowany podczas Kongresu i Festiwalu Psychologicznego Re_Mind we Wrocławiu, organizowanego przez Uniwersytet SWPS we współpracy z Miastem Wrocław i Telewizją Polską.
Rekomendacje Koalicji dla Psychoterapii
Autorzy dokumentu rekomendują przede wszystkim wprowadzenie do systemu opieki zdrowotnej modelu psychoterapii opartej na trzech źródłach wiedzy: pochodzącej z badań naukowych i doświadczenia klinicznego oraz uwzględniającej preferencje i wartości pacjenta. Pomysł bazuje na koncepcjach evidence-based practice, evidence-informed practice oraz value-based medicine.
W podejmowaniu decyzji o finansowaniu świadczeń autorzy proponują uwzględnianie wyników randomizowanych badań klinicznych, ale także innych źródeł wiedzy i typów danych empirycznych. “Takie rozwiązanie pozwala zachować naukowy charakter systemu, a jednocześnie lepiej odzwierciedla rzeczywiste procesy terapeutyczne” – czytamy w dokumencie.
Specjaliści zwracają też uwagę na to, że psychoterapeuci powinni mieć obowiązkowo wyższe wykształcenie bazowe na kierunkach pomocowych (np. psychologia pedagogika, medycyna, pielęgniarstwo) oraz dalsze kształcenie podyplomowe w zakresie naukowych podstaw procesów psychicznych i metodologii badań nad zdrowiem psychicznym.
W ich opinii należałoby też stworzyć program grantowy wspierający naukowców w badaniu skuteczności i mechanizmów psychoterapii, szczególnie tych o mniejszej bazie dowodowej.
Konieczne jest również wdrożenie systemu monitorowania efektów skuteczności psychoterapii.
Cele działań: bezpieczeństwo i skuteczność psychoterapii, ograniczenie nadużyć i optymalizacja kosztów
Celem działań, które rekomenduje Koalicja, jest przede wszystkim zapewnienie pacjentom właściwej opieki poprzez precyzyjne dopasowanie metod leczenia do ich indywidualnych potrzeb, czego wynikiem będzie skuteczna psychoterapia.
Odpowiednie wymogi związane z wykształceniem bazowym oraz przygotowaniem w zakresie metodologii badań mogą ograniczyć powstawanie luk kompetencyjnych i rozwój pseudoterapii. Zmniejszy to ryzyko poddawania pacjentów niesprawdzonym, nieskutecznym, a niekiedy szkodliwym interwencjom.
„Gwarancja, że terapeuta posiada rzetelne kompetencje w zakresie rozumienia procesów zdrowego i zaburzonego funkcjonowania psychicznego (tj. psychopatologii), zwiększa bezpieczeństwo jego pacjentów/klientów, sprzyjając trafniejszej diagnozie, odpowiedzialnemu doborowi metod pracy oraz przestrzeganiu standardów etycznych” – piszą autorzy raportu.
Wskazują ponadto, że efektywność terapii należy mierzyć wielowymiarowo – łącząc dane ilościowe z badaniami jakościowymi. Sukces terapeutyczny to nie tylko mechaniczna redukcja objawów, ale przede wszystkim realna poprawa funkcjonowania psychicznego i społecznego oraz wzrost ogólnego dobrostanu pacjenta. Taki model uwzględnia złożoną naturę ludzkiej psychiki i integruje trzy kluczowe perspektywy rozumienia zdrowia psychicznego: medyczną, psychologiczną oraz społeczną.
Z pełną treścią rekomendacji można zapoznać się tutaj.
Te artykuły mogą
cię zainteresować
