„Bliskie Relacje” – antidotum na poczucie osamotnienia
Niemal co szósta osoba na świecie deklaruje dziś poczucie samotności, a w Polsce odsetek osób często go doświadczających podwoił się w ciągu siedmiu lat. Skala zjawiska sprawia, że przestaje być ono kwestią indywidualną i zaczyna wpływać na zdrowie publiczne, edukację i środowisko pracy. O konsekwencjach i o tym, jak radzić sobie z poczuciem samotności mówi dr Edyta Bonk, psycholożka z Wydziału Psychologii w Sopocie Uniwersytetu SWPS i wyjaśnia dlaczego zespół, który jest odpowiedzialny za grę STRESmisja, stworzył dodatek „Bliskie Relacje” jako narzędzie wspierające budowanie więzi i wspólne radzenie sobie ze stresem.
Samotność – skala problemu w liczbach
Dane z ostatnich lat pokazują, że samotność dotyka coraz więcej grup społecznych. Raport Komisji ds. Więzi Społecznych WHO (2025) wskazuje, że niemal co 6 osoba na świecie zgłasza poczucie samotności. Według raportu Instytutu Gallupa (State of the Global Workplace: 2026 Report) 22 proc. pracowników na całym świecie doświadczyło dużej samotności poprzedniego dnia. Badanie nastrojów pracowników w ponad 160 krajach pokazuje, że codzienne poczucie samotności w pracy deklaruje od 13 proc. zatrudnionych w Europie, do 28 proc. w Azji Południowej. Raport ujawnia silny trend izolacji na szczycie struktury zawodowej – kadra zarządzająca wyższego szczebla (liderzy) odczuwa samotność o 10 punktów procentowych częściej niż szeregowi pracownicy.
W Polsce dane z raportu CBOS nr 115/2024 pokazują, że odsetek dorosłych często odczuwających osamotnienie wzrósł z 4 proc. w 2017 r. do 8 proc. w 2024 r. Najbardziej narażone grupy to osoby młode (18–34 lata, 12–13 proc.), seniorzy powyżej 75. roku życia (10 proc.), single (16 proc), uczniowie i studenci (17 proc.) oraz mieszkańcy dużych miast.
W najnowszym raporcie Hedepy z 2026 roku wynika, że co 8 Polak bardzo często odczuwa samotność, a ponad jedna czwarta pokolenia Z deklaruje, że odczuwa ją często lub bardzo często. Autorzy podkreślają, że izolacja społeczna przestaje być problemem marginalnym i zaczyna poważnie wpływać na codzienne funkcjonowanie społeczeństwa, w tym również na zdrowie psychiczne i środowisko pracy.
Wyniki badań wskazują, że samotność i izolacja społeczna to nie tylko subiektywne odczucie, ale czynniki ryzyka zdrowotnego. WHO (2025) wskazuje, że zwiększają ryzyko depresji, chorób serca, demencji i przedwczesnej śmierci, a także przyczyniają się do słabszych wyników w szkole i pracy oraz obciążeń ekonomicznych dla społeczeństw. Problem nakłada się na już wysoki poziom stresu w Polsce – 45 proc. Polaków deklaruje jego regularne, silne odczuwanie, a 35 proc. przyznaje, że wpływa on negatywnie na ich zdolność do pracy.
Jak reagujemy na samotność
Według raportu Hedepy Polacy w odpowiedzi na samotność najczęściej przeglądają media społecznościowe, objadają się słodyczami, uciekają w pracę lub obowiązki domowe. Jednocześnie część respondentów przyznaje, że korzysta z terapii i szuka kontaktu z innymi ludźmi.
WHO (2025) podkreśla, że istnieją skuteczne strategie wspierania relacji społecznych, które powinny być rozwijane na większą skalę – silniejsze więzi poprawiają dobrostan, zmniejszają ryzyko chorób i zgonów, którym można zapobiec, oraz wzmacniają edukację i odporność gospodarczą.
Bliskie Relacje – odpowiedź naukowców
W odpowiedzi na te dane zespół badaczek związanych z Uniwersytetem SWPS opracował dodatek „Bliskie Relacje” do gry karcianej STRESmisja. To narzędzie psychoedukacyjne, które zawiera naukowo przebadane metody radzenia sobie ze stresem.
– Wyniki badań jasno wskazują, że samotność ma mierzalne konsekwencje zdrowotne i gospodarcze, dlatego opracowaliśmy konkretne narzędzia, które pomagają w wypracowaniu umiejętności radzenia sobie ze stresem w relacji z drugą osobą.
dr Edyta Bonk, psycholożka z Wydziału Psychologii w Sopocie Uniwersytetu SWPS
W dodatku „Bliskie Relacje” szczególną uwagę poświęcono technikom antystresowym sprzyjającym pogłębianiu więzi społecznych i koregulacji, czyli wspierającej relacji z drugim człowiekiem, która może wzmacniać ukojenie i poczucie bezpieczeństwa.
Gra opiera się na definicji zdrowia psychicznego WHO (2022), według której obejmuje ono równowagę w trzech obszarach: soma (ciało), polis (relacje) i psyche (umysł). W grze zastosowano trzy kategorie kart odpowiadających każdemu z tych obszarów. Karty soma zawierają metody oddechowe oraz techniki związane z dotykiem i masażem, opracowane z zachowaniem zasad Psychologicznego BHP – bezpiecznej i komfortowej pracy z ciałem. Obszar polis zawiera ćwiczenia dedykowane wymianie doświadczeń, wsparciu społecznemu i praktyce wdzięczności. Karty psyche skupiają się wokół technik poznawczych, gruntujących, związanych z uważnością czy przekierowaniem uwagi.
Co pokazały badania z uczestnikami
Projektując grę karcianą STRESmisja, zespół przeprowadził badania jakościowe w dwóch grupach wiekowych. Były to młode osoby studiujące na różnych kierunkach i uczelniach oraz starsze osoby dorosłe, na emeryturze, głównie słuchacze uniwersytetów trzeciego wieku. Osoby uczestniczące grały w karcianą wersję STRESmisji, samodzielnie zapoznając się z instrukcją. Przed i po rozgrywce wypełniali skalę do oznaczenia poziomu nastroju i poziomu tu czegoś brakuje. Odpowiadali także na szereg pytań związanych z oceną gry.
Obie grupy podkreślały przede wszystkim jej wymiar psychoedukacyjny – uczenia się nieznanych im do tej pory technik radzenia sobie ze stresem oraz poznania siebie i innych. Pojawiły się takie odpowiedzi jak „możliwość poznania osobowości” oraz „prawdziwego poznania siebie i innych”, „poznanie potrzeb bliskich osób”, „uświadomienie sobie różnych (psychologicznych) mechanizmów”, a co za tym idzie „przełamanie granic” i „zbliżenie się do innego człowieka”.
Obszar społeczny często jest podkreślany w testach i badaniach gry. Można zatem rekomendować ją jako narzędzie dla rodzin, przyjaciół i pracy w grupach, ze szczególnym uwzględnieniem wspierania relacji międzyludzkich. „Bliskie Relacje” w końcu są antidotum na poczucie osamotnienia.
Geneza gry STRESmisja
STRESmisja powstała jako odpowiedź na powszechny problem stresu – aż 45 proc. Polaków deklaruje jego regularne, silne odczuwanie, a 35 proc. przyznaje, że wpływa on negatywnie na ich zdolność do pracy. Problem ma również wymiar zawodowy: blisko 11 proc. wszystkich dni absencji chorobowych w Polsce dotyczyło zdrowia psychicznego, a średnia długość takiego zwolnienia wynosiła 19 dni – jedna z najwyższych wśród wszystkich chorób. Najbardziej dotknięte są osoby w wieku 30–49 lat, a główne przyczyny problemów to nadmiar zadań, presja czasu i złe relacje w zespole.
W dobie fake newsów i popularnych, lecz niesprawdzonych metod radzenia sobie z napięciem psychicznym i fizycznym, badaczki przeprowadziły przegląd metod radzenia sobie ze stresem pod względem ich efektywności potwierdzonej badaniami naukowymi i stworzyły narzędzie oparte na twardych dowodach.
Źródła:
World Health Organization. (2025). From loneliness to social connection: Charting a path to healthier societies: Report of the WHO Commission on Social Connection. https://iris.who.int/handle/10665/381746
Gallup. (2026, kwiecień). Global data summary — State of the global workplace 2026.
https://www.gallup.com/workplace/697904/state-of-the-global-workplace-global-data.aspx
Hedepy. (2026). Samotność w Polsce: o kryzysie i maskach społecznych. [Raport z badania]. Pobrano z Hedepy
World Health Organization. (2022). Health and Well-Being. World Health Organization Data Repository. who.int
Centrum Badania Opinii Społecznej. (2024). Kto jest najbardziej narażony na samotność? (Komunikat z badań nr 115/2024)
Bonk, E., Archanowicz-Kudelska, K. i Śliwowska, J. H. (2025). STRESSmission as a new stress reduction and mood boosting tool: a proof of concept study. Neuropsychiatria i Neuropsychologia, 20(1–2), 48–58. https://doi.org/10.5114/nan.2025.153831
Te artykuły mogą
cię zainteresować
