Krytyka czy hejt? Radio ZET z debatą na USWPS o granicach wolności słowa i ochronie dziennikarzy
Gdzie kończy się prawo do krytyki, a zaczyna się hejt? Jakie narzędzia prawne mogą chronić dziennikarzy przed nienawiścią i jak radzić sobie z jej psychicznymi konsekwencjami? O tych zagadnieniach rozmawiali uczestnicy debaty „Hejt w pracy dziennikarzy”, zorganizowanej przez Radio ZET w ramach III edycji Forum Dziennikarskiego Nagrody im. Andrzeja Woyciechowskiego. Spotkanie odbyło się 29 października na Uniwersytecie SWPS w Warszawie.
Wydarzenie miało miejsce na Uniwersytecie SWPS i skierowane było do studentów dziennikarstwa Uniwersytetu SWPS oraz uczniów warszawskich liceów o profilu medialnym. Program obejmował trzy części poświęcone doświadczeniom dziennikarzy, prawnym możliwościom ochrony przed hejtem, odpowiedzialności redakcji oraz psychicznym konsekwencjom przemocy słownej.
Problem hejtu nie jest abstrakcyjny, wielu z nas zetknęło się z nim w przeszłości. Chcemy o nim rozmawiać nie tylko z perspektywy własnych doświadczeń, ale również w oparciu o badania naukowe. Głęboko wierzę w siłę mediów oraz siłę nauki – wierzę, że dzięki nim możemy skutecznie wpływać na rzeczywistość i przyczyniać się do realnych zmian, również w obszarze tak trudnych zjawisk społecznych jak hejt.
mówił na otwarciu wydarzenia prof. dr hab. Roman Cieślak, rektor Uniwersytetu SWPS
Hejt w pracy dziennikarskiej – doświadczenia i konsekwencje
Pierwszy panel, zatytułowany „Hejt w akcji”, dotyczył codziennych doświadczeń dziennikarzy mierzących się z tym zagadnieniem. Swoimi historiami podzielili się Joanna Dunikowska-Paź (TVP), Natalia Waloch („Wysokie Obcasy”), Jakub Wiech („Elektryfikacja”) oraz Bartosz T. Wieliński („Gazeta Wyborcza”). Dyskusję poprowadził Marcin Zaborski (Radio ZET, Uniwersytet SWPS).
Uczestnicy opowiadali o falach nienawistnych komentarzy w internecie, a także o niebezpiecznych sytuacjach, z którymi zetknęli się poza siecią. Mówili o poczuciu zagrożenia, utracie pewności siebie i własnej wartości, ale też o sposobach na radzenie sobie z hejtem. Poruszono także kwestię roli największych platform technologicznych w rozpowszechnianiu mowy nienawiści i zarabianiu na niej.
Jak prawo i redakcje mogą chronić dziennikarzy?
Druga część spotkania koncentrowała się na granicach między dopuszczalną krytyką a mową nienawiści, na możliwościach prawnej ochrony dziennikarzy oraz roli redakcji. W dyskusji udział wzięli Brygida Grysiak – zastępczyni redaktora naczelnego TVN24, Michał Piasecki – zastępca redaktora naczelnego „Faktu” oraz adw. Zofia Goetz i adw. Mateusz Ostrowski. Panel poprowadziła Agnieszka Gozdyra (Polsat, Uniwersytet SWPS).
Uczestnicy spotkania dowiedzieli się m.in. dlaczego tak trudno jest jednoznacznie zdefiniować pojęcie hejtu i uregulować to zjawisko w przepisach prawa, jakie są przyczyny, że niektóre sprawy rozstrzygane są w sądach na korzyść hejtowanych osób, a inne nie, co robią jedne z największych redakcji w kraju, aby chronić własnych dziennikarzy, czy do których organizacji można udać się po pomoc i bezpłatne wsparcie.
Psychiczne skutki hejtu. Jak zadbać o siebie i wyznaczać granice?
Ostatni panel, „Po drugiej stronie komentarza – o psychicznych skutkach hejtu i radzeniu sobie z nim”, poświęcono wpływowi hejtu na zdrowie psychiczne i codzienne funkcjonowanie osób pracujących w mediach. Spotkanie miało formę interaktywnego wykładu, który poprowadziła Jagoda Smoleńska-Kurowska, prezeska Fundacji im. Pawła Smoleńskiego „Twarzą w twarz”, wspierającej dziennikarzy i ich rodziny w sytuacjach traumatycznych oraz związanych z dużym obciążeniem psychicznym.
Podczas spotkania rozmawiano m.in. o budowaniu odporności psychicznej, mechanizmach desensytyzacji i ruminacji. Prowadząca przedstawiła praktyczne wskazówki dotyczące radzenia sobie z hejtem, reagowania na długotrwałą przemoc oraz rozpoznawania momentu, w którym warto skorzystać z profesjonalnej pomocy psychologicznej. Podkreśliła również znaczenie wsparcia ze strony redakcji, bliskich i otoczenia, a także umiejętności wyznaczania granic i dbania o własne potrzeby.
Debata „Hejt w pracy dziennikarzy” odbyła się w ramach III edycji Forum Dziennikarskiego Nagrody Radia ZET im. Andrzeja Woyciechowskiego, we współpracy z Uniwersytetem SWPS oraz Fundacją im. Pawła Smoleńskiego „Twarzą w twarz”.
Forum Dziennikarskie Nagrody im. Andrzeja Woyciechowskiego to projekt zainicjowany przez Radio ZET w 2022 roku we współpracy z Uniwersytetem SWPS. Jego celem jest promowanie rzetelnego i jakościowego dziennikarstwa oraz zwiększanie świadomości na temat roli mediów w demokratycznym społeczeństwie.
