Rozwój i walidacja narzędzi badawczych do analizy podatności na dezinformację w paradygmacie efektu przedłużonego wpływu (continued influence effect; CIE)
Projekt, który prowadzi dr Klara Buczel, dotyczy efektu przedłużonego wpływu dezinformacji. Nie realizuje Celów Zrównoważonego Rozwoju.
konkurs: MINIATURA 10
nr projektu: 674131
Założenia projektu
Dezinformacja może wpływać na sposób, w jaki ludzie rozumieją i oceniają informacje, nawet po jej sprostowaniu.
Efekt przedłużonego wpływu dezinformacji (continued influence effect, CIE) to tendencja do polegania na fałszywych informacjach mimo ich późniejszej korekty. Zjawisko to jest dobrze udokumentowane, jednak badania nad nim często wykorzystują te same, nieliczne materiały eksperymentalne. Może to utrudniać porównywanie wyników i sprawdzanie, czy obserwowane efekty rzeczywiście wynikają z procesów psychologicznych, czy – przynajmniej częściowo – z właściwości zastosowanych materiałów.
Projekt dr Klary Buczel z Uniwersytetu SWPS ma na celu opracowanie i empiryczną weryfikację zestawu standaryzowanych scenariuszy pozwalających na bardziej wiarygodne badanie CIE.
Standardowy paradygmat CIE wykorzystuje narracje, w których dezinformacja jest najpierw wprowadzana, a następnie korygowana. Choć CIE jest dobrze udokumentowanym zjawiskiem, dotychczasowe badania opierają się na ograniczonym zestawie scenariuszy i testów, co utrudnia generalizację wyników oraz interpretację różnic między badaniami. Właściwości materiałów mogą bowiem wpływać zarówno na skuteczność manipulacji, jak i na wielkość obserwowanych efektów.
W ramach projektu zostanie opracowanych 10 scenariuszy eksperymentalnych opartych na materiałach stosowanych w dotychczasowych badaniach. Scenariusze będą opisywać fikcyjne wydarzenia, w których uczestnikom przedstawiana jest dezinformacja, a następnie – w zależności od warunku badawczego – jej sprostowanie. Każdy scenariusz będzie zawierać pytania sprawdzające, w jakim stopniu uczestniczki i uczestnicy wykorzystują wcześniejszą dezinformację w swoich rozumowaniach.
Metody badawcze
W badaniach weźmie udział łącznie do 5 tys. osób.
- Pierwsze badanie będzie obejmować ok. 2 tys. uczestniczek i uczestników. Scenariusze zostaną zweryfikowane w trzech warunkach: dezinformacja z korektą, dezinformacja bez korekty oraz brak dezinformacji. Będą zawierać zestawy pytań otwartych. Pozwoli to oszacować podatność na dezinformację, skuteczność korekty i trudność poszczególnych pytań, a także ocenić, czy scenariusze są sobie równoważne.
- Drugie badanie również będzie obejmować ok. 2 tys. uczestniczek i uczestników. Procedura zostanie rozszerzona o pytania zamknięte, umożliwiając porównanie obu formatów pomiaru.
- W razie potrzeby przewidziane są dodatkowe badania weryfikacyjne, obejmujące ok. 1000 uczestniczek i uczestników.
Ze względu na eksploracyjny charakter struktury materiałów przed zastosowaniem modeli teorii odpowiedzi na pozycje (IRT) wykorzystane zostaną modele mieszane (mixed-effects) do oszacowania składowych wariancji.
Analizy badczek i badaczy z USWPS pozwolą:
- porównać scenariusze i zidentyfikować, które z nich odbiegają od pozostałych;
- wstępnie ocenić trudność i właściwości pomiarowe scenariuszy (m.in. ich spójność i rzetelność);
- wskazać scenariusze wymagające modyfikacji;
- porównać wpływ otwartego i zamkniętego formatu pytań na pomiar efektu.
Ograniczenie zależności od pojedynczych scenariuszy ułatwi porównywanie wyników między badaniami oraz zwiększy możliwość ich uogólniania.
Użyteczność wyników
Rezultatem projektu będzie zestaw zweryfikowanych i ustandaryzowanych materiałów (scenariuszy i pytań), które będzie można wykorzystać w przyszłych badaniach nad CIE.
Projekt przyczyni się do:
- lepszego zrozumienia czynników, które wpływają na skuteczność sprostowań dezinformacji;
- rozwoju rzetelniejszych metod badania odporności na dezinformację.