Centrum Studiów nad Demokracją

Projekty realizowane:

Wpływ wojny na ruchy społeczne w Europie

Projekt bada, jak pełnoskalowa inwazja rosyjska z 2022 r. wpłynęła na dynamikę aktywności obywatelskiej i protestów w krajach będących w strefie wojny lub w jej bezpośrednim sąsiedztwie — ze szczególnym uwzględnieniem Polski i Ukrainy. Poprzez analizę baz danych protestów (m.in. ACLED), tworzenie autorskiego katalogu organizacji społecznych działających w latach 2021–2023 oraz wywiady z aktywistami i aktywistkami, zespół stara się uchwycić, w jaki sposób wojna zmienia strategie protestacyjne, percepcję konfliktu i mechanizmy mobilizacji. Projekt łączy badania ilościowe i jakościowe, by stworzyć teorię wpływu drastycznych zewnętrznych szoków na społeczeństwo obywatelskie — oraz wskazać, które cechy ruchów decydują o ich odporności lub transformacji w warunkach zagrożenia demokracji.

• Kierowniczka projektu: dr Olga Zelinska
• Okres realizacji: 2024-2027

Poznaj projekt

Polskie Generalne Studium Wyborcze (PGSW) 2023

Projekt Polskie Generalne Studium Wyborcze (PGSW) 2023 to kontynuacja najważniejszego w Polsce empirycznego badania dotyczącego zachowań wyborczych i postaw politycznych obywateli. Jego celem jest szczegółowa analiza wyborów parlamentarnych w kontekście zmieniającej się rzeczywistości politycznej i społecznej. Badanie dostarcza danych o motywacjach wyborców, strukturze elektoratu i roli elit politycznych, umożliwiając porównania w czasie i przestrzeni.

PGSW, realizowane nieprzerwanie od 1997 r., stanowi trwały punkt odniesienia dla nauk społecznych w Polsce i jest częścią międzynarodowego programu Comparative Study of Electoral Systems (CSES) – sieci badań obejmującej kilkadziesiąt krajów świata. Dzięki wieloletniej ciągłości projekt pozwala uchwycić długofalowe trendy w polskim życiu politycznym oraz wpływ wydarzeń takich jak pandemia COVID-19 czy wojna w Ukrainie na decyzje wyborcze obywateli. Zgromadzone dane stanowią fundament analiz porównawczych, publikacji naukowych i debat nad kondycją współczesnej demokracji w Polsce.

• Kierownik projektu: prof. dr hab. Mikołaj Cześnik
• Okres realizacji: 2023-2026

Poznaj projekt

ActEU: Towards a new era of representative democracy – Activating European citizens’ trust in times of crises and polarization

Projekt ActEU, realizowany przez konsorcjum dwunastu europejskich uniwersytetów pod kierunkiem Uniwersytetu Duisburg-Essen, analizuje przyczyny spadku zaufania do instytucji demokratycznych oraz sposoby jego odbudowy. Celem projektu jest zrozumienie, jak polaryzacja społeczna, zmiany wartości i transformacja komunikacji wpływają na postawy obywateli wobec demokracji. Na podstawie badań ilościowych, jakościowych i eksperymentalnych powstanie zestaw narzędzi wspierających instytucje publiczne i organizacje społeczne w wzmacnianiu legitymizacji procesów demokratycznych. Zespół Uniwersytetu SWPS odpowiada za analizę dynamiki zaufania i uczestnictwa politycznego w Europie oraz opracowanie materiałów edukacyjnych w zakresie edukacji obywatelskiej.

• Kierownik projektu: prof. dr hab. Mikołaj Cześnik
• Okres realizacji: 2023-2026

Poznaj projekt

AUTHLIB: Neo-Authoritarianisms in Europe and the Liberal Democratic Response

Projekt AUTHLIB analizuje, jak współczesne formy autorytaryzmu kształtują życie polityczne w Europie i jak liberalna demokracja może skutecznie na nie reagować. Celem badania jest stworzenie mapy odmian nieliberalnych ideologii, ich społecznego oddziaływania oraz zaprojektowanie narzędzi przeciwdziałających rozprzestrzenianiu się autorytaryzmu. Projekt obejmuje siedem krajów europejskich, w tym Polskę, i łączy analizy tekstów, badań społecznych, treści medialnych oraz eksperymentów deliberatywnych. Zespół z Uniwersytetu SWPS odpowiada za opracowanie teoretycznych wymiarów autorytaryzmu oraz przeprowadzenie badań sondażowych badających, jak obywatele reagują na nieliberalne przekazy płynące od elit politycznych. AUTHLIB dostarczy decydentom praktycznych narzędzi pozwalających lepiej chronić wartości liberalnej demokracji w zmieniającym się krajobrazie Europy.

Poznaj projekt

• Kierownik projektu: prof. dr hab. Radosław Markowski
• Okres realizacji: 2022-2025

Poznaj projekt

Od Samoobrony do Agrounii. Wiejskie ruchy społeczne po 1989 r.

Projekt analizuje rolę wiejskich ruchów społecznych w polskim życiu publicznym po 1989 r. Na przykładach Samoobrony oraz Agrounii bada, jak oddolne inicjatywy mieszkańców wsi i rolników wpływały na politykę oraz w jaki sposób przekształcały się z ruchów protestu w formy politycznej reprezentacji. Celem projektu jest przywrócenie refleksji nad wsią jako ważnym, choć często pomijanym elementem społeczeństwa obywatelskiego, a także zrozumienie, jakie czynniki sprzyjały powstawaniu, rozwojowi i upadkowi ruchów wiejskich w Polsce po transformacji ustrojowej.

• Kierownik projektu: dr hab. Michał Wenzel, prof. USWPS
• Okres realizacji: 2022-2025

Poznaj projekt

Plemienność czy obojętność? Badanie rzeczywiście istniejących wartości demokratycznych i ich konsekwencji w Polsce

Projekt bada, jak Polacy postrzegają kondycję demokracji po 2015 r. – czy dostrzegają pogorszenie standardów liberalnych, czy też akceptują nowy, nieliberalny model władzy. Celem badań jest zrozumienie, w jakim stopniu wartości demokratyczne rzeczywiście wpływają na decyzje wyborcze obywateli oraz jak polaryzacja polityczna kształtuje ich zdolność do rozliczania rządzących. Zespół wykorzystuje nowatorskie metody ankietowe i analizę łączoną, by oddzielić deklaratywne poparcie dla demokracji od faktycznych postaw. Projekt wnosi istotny wkład w badania nad trwałością demokracji w warunkach rosnącej polaryzacji.

• Kierownik projektu: dr hab. Ben Stanley, prof. USWPS
• Okres realizacji: 2021-2025

Poznaj projekt

Projekty zakończone:

Relacje pomiędzy ruchami społecznymi a partiami politycznymi na rzecz reprezentacji demokratycznej grup społecznych w Europie

Projekt bada złożone relacje między ruchami społecznymi a partiami politycznymi – ich współpracę, konflikty i wzajemne wpływy w walce o reprezentację społeczną. Analizując przypadki z Polski, Ukrainy i Niemiec, zespół chce zrozumieć, jakie mechanizmy ułatwiają, a jakie utrudniają współdziałanie między ruchami domagającymi się zmian a partiami dążącymi do władzy. Projekt łączy metody jakościowe i ilościowe – od wywiadów z aktywistami i politykami po analizy danych z 25 krajów europejskich – by wyjaśnić, jak protesty społeczne mogą wpływać na system partyjny i reprezentację grup nieuprzywilejowanych. Badanie wnosi nową perspektywę do nauk o demokracji, pokazując, że relacja między ruchem a partią może zarówno wzmocnić, jak i osłabić głos obywateli.

• Kierowniczka projektu: dr Olga Zelinska
• Okres realizacji: 2021-2024

Poznaj projekt

DIAS POlitic:Understanding the Political Dynamics of Émigré Communities in an Era of European Democratic Backsliding

Projekt DIASPOlitic bada, jak migracje wewnątrz Unii Europejskiej wpływają na postawy polityczne, wartości demokratyczne i kondycję demokracji w Europie. Celem badania jest zrozumienie, czy migranci z krajów Europy Środkowo-Wschodniej – po osiedleniu się w państwach Europy Zachodniej – przejmują liberalne wartości i czy przyczyniają się do ich ponownego upowszechniania w krajach pochodzenia, czy też wzmacniają nieliberalne tendencje. Projekt analizuje wzorce głosowań, postawy obywatelskie i tożsamości polityczne w diasporach, traktując je jako nowych, transnarodowych aktorów politycznych. Wyniki badania pozwolą zrozumieć, jak migracja kształtuje europejską przestrzeń polityczną i jakie ma znaczenie dla przyszłości demokracji w regionie.

• Kierownik projektu: dr hab. Ben Stanley, prof. USWPS
• Okres realizacji: 2019-2020

Poznaj projekt

Political branding: nowe podejście do relacji partia-wyborca

Projekt bada, w jaki sposób Polacy postrzegają partie polityczne – czy traktują je jak marki, a głosowanie jak wybór konsumencki. Zespół analizuje, jakie cechy, wartości i emocje wyborcy przypisują partiom, co sprawia, że jedne z nich wydają się bardziej atrakcyjne niż inne, oraz jak te skojarzenia wpływają na decyzje wyborcze. Badanie łączy metody jakościowe i ilościowe, tworząc „mapy mentalne” polskich partii politycznych oraz analizując zależność między siłą marki a poparciem wyborczym. Projekt wnosi nową perspektywę do badań nad zachowaniami wyborców, pokazując, że w polityce – podobnie jak na rynku – liczy się wizerunek, unikalność i zaufanie.

• Kierowniczka projektu: dr Marta Żerkowska-Balas
• Okres realizacji: 2017-2020

Poznaj projekt

Wpływ mediów na postawy polityczne

Projekt bada, jak media – tradycyjne i społecznościowe – kształtują poglądy polityczne Polaków i wpływają na funkcjonowanie demokracji. Zespół analizuje, w jaki sposób treści medialne oddziałują na przekonania obywateli, jak różni się konsumpcja mediów wśród grup o odmiennych orientacjach politycznych oraz jak emocje w przekazie wpływają na postawy społeczne. Badanie łączy metody ilościowe i jakościowe, w tym eksperyment sondażowy, pozwalający określić skalę i trwałość zmian opinii po ekspozycji na różne typy komunikatów. Wyniki pokazują, że emocjonalny ton przekazu – zwłaszcza ten oparty na strachu – silnie wzmacnia wpływ mediów na poglądy, a media społecznościowe tworzą odrębny, mniej zorientowany politycznie ekosystem informacji.

• Kierownik projektu: dr hab. Michał Wenzel, prof. USWPS
• Okres realizacji: 2016-2018

Poznaj projekt

Wpływ reguł wyborczych na jakość demokracji lokalnej w Polsce

Projekt analizuje wpływ różnych systemów wyborczych na funkcjonowanie samorządów, partycypację obywateli i jakość lokalnej demokracji. Wykorzystując wyjątkową sytuację z wyborów samorządowych w 2014 r. – gdy w zbliżonych gminach zastosowano odmienne reguły wyborcze – badanie umożliwia quasi-eksperymentalną ocenę skutków wprowadzenia systemu większościowego i proporcjonalnego. Zespół bada, jak różne ordynacje wpływają na skład rad miejskich, sprawność ich działania, zaangażowanie obywateli i poczucie wpływu na politykę. Wyniki projektu stanowią ważny punkt odniesienia dla międzynarodowych badań nad instytucjonalnymi podstawami demokracji oraz mogą wspierać projektowanie bardziej efektywnych i partycypacyjnych reguł wyborczych.

• Kierownik projektu: prof. dr hab. Radosław Markowski
• Okres realizacji: 2014-2017

Poznaj projekt

Wiedza polityczna w Polsce

Projekt analizuje, jak dobrze Polacy rozumieją politykę i jaki wpływ ma ich wiedza obywatelska na funkcjonowanie demokracji. Zespół badaczy z Uniwersytetu SWPS bada poziom, strukturę i znaczenie wiedzy politycznej w społeczeństwie, zadając pytania o to, czy przeciętny obywatel zna instytucje państwa, rozumie procesy decyzyjne i potrafi ocenić działania władzy. Badanie obejmuje zarówno pomiar stanu wiedzy, jak i analizę jej dynamiki oraz konsekwencji dla uczestnictwa politycznego, postaw wobec demokracji i poczucia sprawstwa obywatelskiego. Projekt stanowi pierwszą w Polsce kompleksową próbę diagnozy wiedzy politycznej jako kluczowego elementu jakości życia publicznego i stabilności systemu demokratycznego.

• Kierownik: prof. dr hab. Mikołaj Cześnik
• Okres realizacji: 2014-2017

Poznaj projekt

Wiedza, postawy i preferencje Polek i Polaków względem nowych zagrożeń cywilizacyjnych

Współczesny świat stoi wobec splotu wyzwań, które przekraczają granice państw i dyscyplin: od kryzysu klimatycznego i pandemii, po polaryzację społeczną i wojny. W najnowszym raporcie naukowcy z Centrum Studiów nad Demokracją Uniwersytetu SWPS diagnozują, jak Polacy postrzegają te zagrożenia cywilizacyjne, skąd biorą się deficyty wiedzy, stereotypy i iluzje towarzyszące ich ocenie, oraz jak wpływają one na nasze postawy wobec polityki, edukacji i bezpieczeństwa. Celem projektu jest nie tylko zrozumienie społecznej percepcji ryzyka, lecz także sformułowanie rekomendacji, które mogą pomóc w kształtowaniu bardziej świadomej i odpornej wspólnoty obywatelskiej.

• Opracował zespół: Radosław Markowski, Ben Stanley, Marta Żerkowska-Balas, Mateusz Zaremba
• Rok wydania: 2023

Pobierz raport

Państwo w świadomości społecznej: postawy, oceny, preferencje

Państwo to instytucja towarzysząca ludzkości przez większość jej spisanej historii. Przybierało różnorakie formy i poziom instytucjonalizacji. Pełniło różne funkcje, bywało wysoko cenione i pogardzane. Tworzyło cywilizacje, ale równie często przyczyniało się do ich niszczenia. W nowym badaniu naukowcy z Centrum Studiów nad Demokracją Uniwersytetu SWPS próbują odtworzyć stan świadomości społecznej Polek i Polaków na temat państwa, jego roli i możliwości.

• Opracował zespół: Radosław Markowski, Piotr Zagórski
• Rok wydania: 2021

Pobierz raport

Opinie Polaków o działaniach Unii Europejskiej w dobie pandemii: ciągłość i zmiana

Pandemia COVID-19 stała się jednym z najpoważniejszych wyzwań dla współczesnej Europy i Polski — nie tylko medycznym, lecz także społecznym, gospodarczym i politycznym. Badacze z Centrum Studiów nad Demokracją Uniwersytetu SWPS analizują, jak pandemia wpłynęła na stosunek Polek i Polaków do Unii Europejskiej, demokracji i wartości wspólnotowych. Wyniki wskazują na trwałe przywiązanie do projektu europejskiego, stabilny poziom euroentuzjazmu oraz wysokie poparcie dla wspólnotowych działań w sytuacjach kryzysowych. Badanie ujawnia jednak różnice pokoleniowe, płciowe i polityczne w postrzeganiu UE oraz roli państwa, a także pokazuje, jak media kształtują podziały między euroentuzjastami i eurosceptykami. Raport kończy się refleksją nad znaczeniem solidarności europejskiej i demokracji w czasach globalnych zagrożeń.

• Opracował zespół: Radosław Markowski, Ben Stanley, Piotr Zagórski, Marta Żerkowska-Balas
• Rok wydania: 2020

Pobierz raport