Wybierz kategorię wyszukiwania

Studia

Formularz wyszukiwania na belce: Studia

lokalizacja:
poziom studiów:
obszar tematyczny:
zajęcia realizowane:
forma zajęć:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Szkolenia i kursy

Formularz wyszukiwania na belce: Szkolenia

lokalizacja:
obszar tematyczny:
forma:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Badania i projekty

Formularz wyszukiwania na belce: Badania i projekty

lokalizacja:
jednostka badawcza:
typ:
dyscyplina:
status:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Naukowcy

Formularz wyszukiwania na belce: Nasi naukowcy

lokalizacja:
dyscyplina:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Wydarzenia

Formularz wyszukiwania na belce: Wydarzenia

typ:
lokalizacja:

Kontakty

lokalizacja:
kategoria:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Szukasz czegoś zupełnie innego? Sprawdź, może się gdzieś ukryło na naszej stronie

Szukasz czegoś zupełnie innego? Sprawdź, może się ukryło gdzieś na naszej stronie!

Sprawdź nasze rozbudowane narządzie do wyszukiwania.

Szukaj w konkretnych kategoriach - oszczędzaj swój czas.

Uniwersytet SWPS - Logo
Heurystyka afektu czy poszukiwanie alternatywy dominującej: Możliwe przyczyny rozbieżności ocen laików, polityków i ekspertów
naukowo-badawczy
zakończony

Heurystyka afektu czy poszukiwanie alternatywy dominującej: Możliwe przyczyny rozbieżności ocen laików, polityków i ekspertów

kierownik projektu
prof. dr hab.
Joanna Sokołowska

psycholog, specjalista w dziedzinie podejmowania decyzji i psychologii ekonomicznej

zobacz biogram
wartość projektu: 98 000 PLN
organizacja finansująca: Narodowe Centrum Nauki
dyscyplina: psychologia
lokalizacja: Warszawa
okres realizacji: 2011201220132014

Bezpieczne życie bez konieczności podejmowania ryzyka – to żądanie coraz częściej wysuwane przez społeczeństwa krajów wysoko rozwiniętych. Niechęć do zachowań ryzykownych obserwuje się nie tylko na poziomie jednostki, lecz także na szczeblach centralnych. Zespół pod kierownictwem dr Joanny Sokołowskiej analizuje przyczyny oraz konsekwencje unikania działań ryzykownych.

oow

projekt naukowy

Heurystyka afektu czy poszukiwanie alternatywy dominującej 

 

Możliwe przyczyny rozbieżności ocen laików, polityków i ekspertów

 

Jednostka realizującalogo swps warszawa white
Kwota dofinansowania  98 000 PLN
Jednostka finansującaNCN

Okres realizacji projektu: 2011–2014

Bezpieczne życie bez konieczności podejmowania ryzyka – to żądanie coraz częściej wysuwane przez społeczeństwa krajów wysoko rozwiniętych. Niechęć do zachowań ryzykownych obserwuje się nie tylko na poziomie jednostki, lecz także na szczeblach centralnych. Zespół pod kierownictwem dr Joanny Sokołowskiej analizuje przyczyny oraz konsekwencje unikania działań ryzykownych.

Założenia projektu


Tradycyjnie, w ekonomii wolnorynkowej przyjmuje się, że zależność między oczekiwanym zyskiem a ryzykiem ma charakter pozytywny. Podejmowanie ryzyka to konieczna cecha dobrego przedsiębiorcy. Odnosi się to również do decyzji ekonomicznych i społecznych na szczeblu centralnym, np. zmiany w systemie podatkowym i w prawie pracy w celu ożywienia gospodarki i stworzenia nowych miejsc pracy.

Także w innych dziedzinach podejmowanie ryzyka jest konieczne do realizacji ważnych celów, np. dla postępu w medycynie (np. badania nad wykorzystaniem komórek macierzystych czy nad klonowaniem) czy dla rozwoju technicznego.


Myślenie takie jest jednak często odrzucane przez społeczeństwo. W krajach wysoko rozwiniętych, obserwuje się narastające żądania społeczne tworzenia warunków „życia bez ryzyka”, np. rezygnacji z elektrowni jądrowych. Ceną za to jest albo obniżenie zużycia elektryczności, albo zwiększone zanieczyszczenie atmosfery przez CO2 i NO2.

Można podać dwa wyjaśnienia niedostrzegania powiązań między ryzykiem i zyskiem: (1) działanie heurystyki afektu, tj. wysoka ocena korzyści i niska ocena zagrożeń dla działań lubianych oraz niska ocena korzyści i wysoka ocena zagrożeń dla działań nielubianych, albo (2) niechęć do myślenia w kategoriach „coś za coś”, co „chroni” przed uświadomieniem sobie konieczności dokonywania trudnych wyborów, tj. akceptacji ryzyka w zamian za spodziewane korzyści.

Cele projektu

Celem badań jest ustalenie, który z dwóch wyżej opisanych mechanizmów odpowiada za spostrzeganie odwrotnej zależności między zyskiem a ryzykiem. Jeśli powodem takiej uproszczonej percepcji jest niechęć do myślenia „coś za coś”, to ważne jest ustalenie jakie czynniki mogą skłaniać do takiego myślenia. Koniecznym warunkiem myślenia „coś za coś” jest przyjęcie, że decyzja ryzykowna to Lewinowski konflikt typu dążenie-unikanie. Jeśli decydent spostrzega sytuację ryzykowną jako konflikt typu dążenie(korzyści)-unikanie(ryzyko), to korzyści i ryzyko są ważone i porównywane.

Taka świadomość może być wzbudzana poprzez wcześniejsze doświadczenia i wiedzę na temat danej sytuacji lub sytuacji podobnych (specjalistyczna wiedza ekspercka) albo poprzez trening w analizie złożonych problemów (wiedza ogólna).

Natomiast motywacja do szukania najlepszego możliwego rozwiązania może powodować wypieranie konfliktu, co powoduje błędną percepcję korzyści i strat. Czynnikiem, który może nasilać poszukiwanie najlepszego rozwiązania jest wymóg publicznego uzasadnienia decyzji (np. przez polityków).

W celu ustalenia czynników, które zwiększają skłonność ludzi do myślenia kompensacyjnego „coś za coś” zostaną przeprowadzone badania nad oceną i akceptacją ryzyka kontrowersyjnych decyzji naukowo-medycznych oraz społeczno-ekonomicznych z udziałem laików, ekspertów i polityków.

Ustalenie przyczyny społecznych żądań „życia bez ryzyka” ma także aspekt praktyczny – jest konieczne w celu usprawnienia komunikacji między administracją lokalną lub centralną a społeczeństwem. Jeśli przyczyną jest niedoceniania możliwych korzyści działania ryzykownego, prostym i skutecznym sposobem jest pokazywanie tych korzyści.

Jeśli jednak przyczyną jest niechęć do myślenia w kategoriach „coś za coś”, to zmianę można uzyskać jedynie poprzez skłonienie ludzi do konfrontacji z występującym konfliktem między oczekiwanym zyskiem a ryzykiem i ustalenie rzeczywistych priorytetów.

Wnioski

W ramach projektu przeprowadzono trzy badania, w których uczestniczyło 467 osób. W pierwszym badaniu (179 uczestników) laicy mieli ocenić ogólne i specyficzne konsekwencje (negatywne i pozytywne) pięciu technologii produkcji energii elektrycznej, wzbudzających różny afekt.

W drugim i trzecim badaniu (200 i 88 uczestników) laicy i eksperci oceniali działania kontrowersyjne i wywołujące silne emocje. Były to działania zarówno dobrze (aborcja), jak i słabo znane nauce (komórki macierzyste).

Uzyskane wyniki pozwoliły na stwierdzenie, że zależność odwrotna występuje dla ogólnych ocen korzyści i ryzyka lubianych i nielubianych technologii produkcji energii elektrycznej, a nie występuje dla ocen specyficznych. W przypadku laików stwierdzono zależność odwrotną dla ocen korzyści i ryzyka związanych z aborcją  – działaniem wywołującym afekt.

Afekt miał więc wpływ na oceny czynności ryzykownych, które pozostawały niejasne dla badanych z powodu braku personalnej lub obiektywnej wiedzy (w przypadku działań/aktywności wywołujących silne emocje, tj. kontrowersje społeczne).

Znaczenie afektu malało, jeśli działania/aktywności nie powodowały silnych emocji i są powszechnie znane nauce.

Zespół badawczy

Sokołowska-Pohorille, Joanna kierownik projektu
Etatowy
Tak
Biogram
Tak
Tytuł
prof. dr hab.
Imię i nazwisko
Joanna Sokołowska
Miasto
warszawa
Dyscyplina
psychologia
Specjalizacja
Psycholog
Stanowisko
profesor
Funkcja w Instytucie
{"funkcja-w-instytucie0":{"Funkcja":"","Nazwa w mianowniku":"Instytut Psychologii","Nazwa odmieniona":""}}
Funkcja na Wydziale
{"funkcja-na-wydziale0":{"Funkcja":"","Nazwa w mianowniku":"Wydzia\u0142 Psychologii w Warszawie","Nazwa odmieniona":""}}
Funkcja w Katedrze
{"funkcja-w-katedrze0":{"Funkcja":"","Nazwa w mianowniku":"Katedra Psychologii Ekonomicznej i Biznesu","Nazwa odmieniona":""}}
Instytut
Instytut Psychologii
Wydział
Array
Funkcja w Centrum
[]
prof. dr hab. Joanna Sokołowskapsycholog, specjalista w dziedzinie podejmowania decyzji i psychologii ekonomicznej

Lista współpracowników

  • Tomasz Zaleśkiewicz
  • Agata Michalaszek
  • Martyna Nowak
  • Patrycja Śleboda

Publikacje

  • Wzory poszukiwania informacji przy wyborach ryzykownych a trafność modeli wyboru. Przegląd Psychologiczny, 56 (3). Sokołowska, J., Michalaszek, A., Rujner, J (2013).
  • The Inverse Relation between Risks and Benefits: The Role of Affect and Expertise. także odesłany po recenzjach do redakcji Risk Analysis. Sokołowska, J., Sleboda, P. (2014).
  • Aspiracje a ocena ryzyka i wybór. Decyje, 17, s. 65-85. Sokołowska, J., Ducal, K, Chlebowska, K. (2012).
  • Dualizm poznania a procesy decyzyjne. Rozdział do książki A. Fałkowski, T. Zaleśkiewicz (red). Psychologia poznawcza w praktyce. Ekonomia, biznes, polityka, s. 53-104, Warszawa: PWN. Sokołowska, J. (2012).
  • Perceived Risk-Return Relation of Investments and other Risky Actions. In: Marek, T., Karwowski, W., Kantola, J. Science, Technology, Higher Education and Society in the Conceptual Age, Taylor and Francis, London, New York, s. 395-404. Sokołowska, J. (2013).
  • Risk Analysis. Vol. 35, No. 7, 1252-1267. Sokołowska, J., Śleboda, P. (2015).
  • Zależność odwrotna: znaczenie afektu i wiedzy eksperckiej. Psychologia Społeczna. Sokołowska, J., Śleboda, P. (w druku).