Wybierz kategorię wyszukiwania

Studia

Formularz wyszukiwania na belce: Studia

lokalizacja:
poziom studiów:
obszar tematyczny:
zajęcia realizowane:
forma zajęć:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Szkolenia i kursy

Formularz wyszukiwania na belce: Szkolenia

lokalizacja:
obszar tematyczny:
forma:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Badania i projekty

Formularz wyszukiwania na belce: Badania i projekty

lokalizacja:
jednostka badawcza:
typ:
dyscyplina:
status:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Naukowcy

Formularz wyszukiwania na belce: Nasi naukowcy

lokalizacja:
dyscyplina:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Wydarzenia

Formularz wyszukiwania na belce: Wydarzenia

typ:
lokalizacja:

Kontakty

lokalizacja:
kategoria:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Szukasz czegoś zupełnie innego? Sprawdź, może się gdzieś ukryło na naszej stronie

Szukasz czegoś zupełnie innego? Sprawdź, może się ukryło gdzieś na naszej stronie!

Sprawdź nasze rozbudowane narządzie do wyszukiwania.

Szukaj w konkretnych kategoriach - oszczędzaj swój czas.

Uniwersytet SWPS - Logo
Opiniowanie sądowo-psychologiczne w sprawach nieletnich i sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej
naukowo-badawczy
realizowany

Opiniowanie sądowo-psychologicznew sprawach nieletnich i sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej

kierownik projektu
dr hab., prof. Uniwersytetu SWPS
Danuta Rode

psycholog kliniczny i sądowy, wieloletni biegły sądowy z rekomendacją PTP, specjalizuje się w problematyce przemocy w rodzinie

zobacz biogram
wartość projektu: 359 592 PLN
organizacja finansująca: Narodowe Centrum Nauki
dyscyplina: psychologia nauki prawne
lokalizacja: Katowice
okres realizacji: 202120202019201820172016

Co roku do sądów powszechnych w Polsce wpływa ponad tysiąc spraw rodzinnych (w tym spraw nieletnich), w których oprócz zebranego materiału dowodowego często korzysta się z opinii biegłego psychologa. Dotychczas nie istnieją w pełni wypracowane standardy opiniowania-sądowo psychologicznego w wyżej wymienionych sprawach. Zespół naukowców pod kierownictwem prof. Danuty Rode przeprowadzi ogólnopolskie badania, których celem sformułowanie kryteriów oceny dowodu z opinii psychologicznej oraz opracowanie modeli i standardów metodologicznych opiniowania sądowo-psychologicznego.

 

projekt naukowy

OPINIOWANIE SĄDOWO-PSYCHOLOGICZNE

sprawach nieletnich i sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej

 

 

 

Jednostka realizująca UNI SWPS katowice
Kwota dofinansowania359 592 PLN
Jednostka finansująca NCN

Okres realizacji projektu: 2016-2021


Co roku do sądów powszechnych w Polsce wpływa ponad tysiąc spraw rodzinnych (w tym spraw nieletnich), w których oprócz zebranego materiału dowodowego często korzysta się z opinii biegłego psychologa. Dotychczas nie istnieją w pełni wypracowane standardy opiniowania-sądowo psychologicznego w wyżej wymienionych sprawach.

Zespół naukowców pod kierownictwem prof. Danuty Rode przeprowadzi ogólnopolskie badania, których celem sformułowanie kryteriów oceny dowodu z opinii psychologicznej oraz opracowanie modeli i standardów metodologicznych opiniowania sądowo-psychologicznego.

Założenia projektu

Cele projektu

Dotychczas nie zostały w pełni wypracowane standardy opiniowania sądowo-psychologicznego w sprawach nieletnich i w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej, co utrudnia podnoszenie jakości opinii. Opinia sądowo-psychologiczna jako dowód w sprawie powinna spełniać wymóg wysokiego poziomu merytorycznego, odgrywa rolę nie tylko w podejmowaniu decyzji procesowych, ale zakres jej wpływu jest stosunkowo szeroki: dotyczy zarówno osób badanych ich rodzin, jak również sfery ekonomicznej i społecznej. Z tego względu konieczne jest z jednej strony opracowanie modeli i standardów metodologicznych opiniowania sądowo-psychologicznego w w/w sprawach na podstawie badań empirycznych przeprowadzonych w polskiej próbie badawczej, które wpłyną na jakość procedur diagnostycznych i czynności podejmowanych przez biegłych psychologów w procesie opiniowania sądowego, z drugiej zaś sformułowanie kryteriów oceny dowodu z opinii psychologicznej, które mogłyby stanowić przydatne narzędzie dla organów procesowych do ewaluacji dowodu z opinii biegłego.

Metodologia

Projekt zostanie zrealizowany w siedmiu etapach, każdy obejmuję konkretne zdania. W projekcie zostaną wykorzystane następujące metody i techniki badawcze:

  • Badanie akt sądowych: sprawy dotyczące nieletnich (na podstawie u.p.n.) oraz sprawy z zakresu władzy rodzicielskiej (na podstawie k.r.o.) w wydziałach rodzinnych i nieletnich sądów rejonowych. Łącznie 600 spraw sądowych – 300 dotyczących nieletnich i 300 dotyczących wykonywania władzy rodzicielskiej. W badaniach akt sądowych zostanie wykorzystany – opracowany w ramach projektu – Kwestionariusz Do Badania Akt Sądowych, który będzie się składał z dwóch części: A - analiza akt sądowych i B – analiza opinii sądowo-psychologicznych.
  • Wywiady pogłębione z sędziami wydziałów rodzinnych i nieletnich sądów rejonowych oraz biegłymi psychologami.

Użyteczność wyników

  • Opracowanie modeli i standardów metodologicznych opiniowania sądowo-psychologicznego w sprawach nieletnich i z zakresu władzy rodzicielskiej.
  • Sformułowanie kryteriów oceny dowodu z opinii psychologicznej dla organów procesowych.
  • Analiza dotychczasowych procedur metodologiczno-diagnostycznych stosowanych przez biegłych w procesie opiniowania psychologicznego w sprawach nieletnich i sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej oraz przedstawienie oceny zgodności sposobu korzystania przez sądy z dowodu z opinii biegłego psychologa w/w sprawach.

Przedstawienie propozycji standardów opiniowania psychologicznego w sprawach nieletnich i z zakresu władzy rodzicielskiej powinno pełnić rolę wskazówek i zaleceń do ich wypełnienia przez biegłych, a dla sądu przyczynek do oceny wartości dowodowej opinii i jej użyteczność dla rozstrzygnięcia problemu procesowego.

Zespół badawczy

Rode, Danuta kierownik projektu
Etatowy
Tak
Biogram
Tak
Tytuł
dr hab., prof. Uniwersytetu SWPS
Imię i nazwisko
Danuta Rode
Miasto
katowice
Dyscyplina
psychologia
Specjalizacja
Psycholog, wieloletnia biegła sądowa
Stanowisko
profesor uczelni
Funkcja na Wydziale
{"funkcja-na-wydziale0":{"Funkcja":"","Nazwa w mianowniku":"Wydzia\u0142 Psychologii w\u00a0Katowicach","Nazwa odmieniona":""}}
Funkcja w Katedrze
{"funkcja-w-katedrze0":{"Funkcja":"kierownik","Nazwa w mianowniku":"Zak\u0142ad Psychologii S\u0105dowej","Nazwa odmieniona":"Zak\u0142adu Psychologii S\u0105dowej"}}
Funkcja w Instytucie
{"funkcja-w-instytucie0":{"Funkcja":"","Nazwa w mianowniku":"Instytut Psychologii","Nazwa odmieniona":""}}
Wydział
Array
Instytut
Instytut Psychologii
Funkcja w Centrum
[]
dr hab., prof. Uniwersytetu SWPS Danuta Rodepsycholog kliniczny i sądowy, wieloletni biegły sądowy z rekomendacją PTP, specjalizuje się w problematyce przemocy w rodzinie
Kabzińska, Joanna wykonawca
Etatowy
Tak
Biogram
Tak
Tytuł
dr
Imię i nazwisko
Joanna Kabzińska
Miasto
katowice
Dyscyplina
psychologia
Specjalizacja
Doktor nauk prawnych o specjalności kryminalistyka i magister psychologii
Stanowisko
adiunkt
Funkcja w Instytucie
{"funkcja-w-instytucie0":{"Funkcja":"","Nazwa w mianowniku":"Instytut Psychologii","Nazwa odmieniona":""}}
Funkcja na Wydziale
{"funkcja-na-wydziale0":{"Funkcja":"prodziekan ds. dydaktycznych","Nazwa w mianowniku":"Wydzia\u0142 Psychologii w Katowicach","Nazwa odmieniona":"Wydzia\u0142u Psychologii w Katowicach"}}
Funkcja w Katedrze
{"funkcja-w-katedrze0":{"Funkcja":"","Nazwa w mianowniku":"Zak\u0142ad Psychologii S\u0105dowej","Nazwa odmieniona":""}}
Instytut
Instytut Psychologii
Wydział
Array
Funkcja w Centrum
[]
dr Joanna Kabzińskaprawnik i psycholog, kryminalistyk, zajmuje się psychologią zeznań świadków i psychologią podejmowania decyzji w postępowaniu sądowym

Pozostali wykonawcy

  • Ewa S. Habzda-Siwek
  • Magdalena Rode

Rezultaty projektu

Psychologiczna diagnoza demoralizacji w opiniodawstwie sądowym

Podstawowym przedmiotem badań psychologów opiniujących w sprawach nieletnich jest określenie stopnia demoralizacji nieletnich oraz zaleceń określających kierunki dalszych oddziaływań z uwzględnieniem zastosowania odpowiedniego środka wychowawczego lub poprawczego. Zdarza się też, że sąd wyraża poszczególne zagadnienia, odnosząc się w większym stopniu do specyfiki sytuacji.

Nowe kierunki badań wskazują na konieczność uwzględnienia w modelu diagnozy demoralizacji nieletnich czynników ryzyka i czynników ochronnych, odwołujących się do teorii odporności (resiliency) lub podatności (vulnerability), które nie tylko pomagają w wyjaśnianiu zachowań o cechach demoralizacji, ale nade wszystko pozwalają poprzez zaakcentowanie czynników ochronnych, np. indywidualnych, typu: sumienność, optymizm, dobre funkcjonowanie intelektualne, ugodowość, poczucie własnej skuteczności, poczucie winy czy czynników ochronnych tkwiących w rodzinie: wsparcie i zaangażowanie rodziców, spójne praktyki wychowawcze opiekunów, wzory zachowań konwencjonalnych w rodziniezasugerować możliwości ich wzmacniania. Pozwalają także określić w diagnozie możliwości i kierunki rozwoju nieletniego (lub ich ograniczenia), uwzględniając tym samym perspektywę jego postępowania w przyszłości. Propozycje oddziaływań terapeutycznych, wychowawczych czy resocjalizacyjnych są mocnym atutem pełnej diagnozy nieletniego. W myśl koncepcji, odporności lub podatności to nie stałe cechy jednostki, które można zaobserwować (zmierzyć) w dowolnym momencie, ale właściwości ujawniające się w sytuacji silnego lub długotrwałego stresu, generują zachowaniem jednostki. Wtedy niektóre osoby (posiadające zasoby odpornościowe) są w stanie przeciwstawić się niekorzystnym wpływom i nadal mogą się prawidłowo rozwijać i przystosować się do nowych warunków. Natomiast inni (nieposiadający odpowiednich zasobów) ulegają przeciwnościom losu. W teorii odporności kluczowe znaczenie ma więc proces ochrony (protective process) uruchamiany pod wpływem czynników zwiększających ryzyko złej adaptacji lub nieprawidłowego rozwoju.

Analiza wywiadów pogłębionych z sędziami sądów rodzinnych

Relacja: sąd rodzinny – biegły psycholog jest budowana w oparciu o istniejące ramy prawne zasięgania dowodu z opinii psychologicznej i uzupełniana osobistymi doświadczeniami sędziów, którzy korzystają z opinii biegłych w ramach prowadzonych postępowań. Poza wypracowanymi w literaturze i orzecznictwie kryteriami oceny i wartościowania dowodu z opinii biegłego sędziowie korzystają również z własnych doświadczeń z kontaktów z biegłymi. Nawiązaniu i podtrzymywaniu tej relacji służy profesjonalizm biegłych wyrażający się w spełnianiu zadań opiniodawczych zgodnie z najwyższymi standardami metodologicznymi oraz dobre praktyki w komunikacji między sądem a biegłymi i wzajemne zaufanie.

Wzajemne oczekiwania sędziów i biegłych psychologów są formułowane zarówno na poziomie ogólnym, jak i w odniesieniu do konkretnego postępowania. W sprawach nieletnich na pierwszy plan wysuwa się udział psychologa w kompleksowej diagnozie osobowości nieletniego i jego środowiska, natomiast w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej psycholog ma za zdanie ocenę funkcjonowania systemu rodzinnego ze wskazaniem (najczęściej) na ewaluację kompetencji rodzicielskich. W praktyce oczekiwania sądów wobec biegłych koncentrują się na możliwości uzyskania szybko i terminowo wysokiej jakości opinii, która pozwoli sędziemu na podjęcie optymalnego rozstrzygnięcia.

Gotowość do budowania profesjonalnej relacji sąd – biegły jest pochodną zaufania sądów do profesjonalizmu biegłego oraz systemowych i instytucjonalnych uwarunkowań instytucji biegłych. Wiele zależy w tym aspekcie od dobrej komunikacji i wspólnego wypracowywania dobrych praktyk ułatwiających realizację zadań eksperckich.

Publikacje

Opiniowanie sądowo-psychologiczne w sprawach nieletnich i w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej

Raport udostępniony jest bezpłatnie, jego całość lub fragmenty można kopiować, rozprowadzać, przedstawiać oraz na jego podstawie opracowywać inne dzieła pod warunkiem przywołania źródła: tytułu raportu wraz z nazwiskami autorów.

Więcej o książce
  • Psychological diagnosis of demoralisation in juvenile forensic assessments: fileds, models and new directions. Problems of Forensic Sciences , 114, 137–157. Rode D., Kabizńska J., Rode M., Habzda-Siwek E. (2018).
  • Forensic Mental Health Assessment and Psychological Expertise in Juvenile Delinquency Cases in Poland Rode D., Kabizńska J., Rode M., Habzda-Siwek E., Marganski A. (w recenzji).
  • Model praktyki opiniodawczej w sprawach nieletnich i w sprawach z zakresu władzy rodzicielskiej Rode D., Kabzińska J., Rode M., Habzda-Siwek E. (2021). (w opracowaniu).
  • Kliniczna Psychologia Sądowa. Warszawa: PWN. Rode D., Kabizńska J., Dukała K., Zalewska-Łunkiewicz K. (2020).