Wybierz kategorię wyszukiwania

Studia

Formularz wyszukiwania na belce: Studia

lokalizacja:
poziom studiów:
obszar tematyczny:
tryb studiów:
studia podyplomowe realizowane:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Szkolenia i kursy

Formularz wyszukiwania na belce: Szkolenia

lokalizacja:
obszar tematyczny:
forma:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Badania i projekty

Formularz wyszukiwania na belce: Badania i projekty

lokalizacja:
jednostka badawcza:
typ:
dyscyplina:
status:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Naukowcy

Formularz wyszukiwania na belce: Nasi naukowcy

lokalizacja:
dyscyplina:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Wydarzenia

Formularz wyszukiwania na belce: Wydarzenia

typ:
lokalizacja:

Kontakty

lokalizacja:
kategoria:

Jeżeli nie znalazłeś tego czego szukałeś zawsze możesz wpisać szukane słowo lub frazę poniżej

Szukasz czegoś zupełnie innego? Sprawdź, może się gdzieś ukryło na naszej stronie

Szukasz czegoś zupełnie innego? Sprawdź, może się ukryło gdzieś na naszej stronie!

Sprawdź nasze rozbudowane narządzie do wyszukiwania.

Szukaj w konkretnych kategoriach - oszczędzaj swój czas.

Uniwersytet SWPS - Logo

Tutoring jako poszukiwanie wolności

udostępnij artykuł
Tutoring jako poszukiwanie wolności
float_intro: images-old/2015/Aktualnosci/tutoring_jako_poszukiwanie_wolności.jpg

Tutoring jako metoda indywidualnego nauczania, wychowania i wspierania rozwoju osobistego studentów, posiada niezwykle bogatą tradycję i ma coraz silniejszą pozycję oraz należne uznanie w środowiskach akademickich na świecie, a ostatnio również w Polsce. Powszechnie wiadomo, że tutoring znacząco przyczynił się do sukcesu takich uniwersytetów, jak Oxford i Cambridge. Nie bez powodu tutoring na tych uczelniach jest określany jako „perła w koronie” i, będąc niezwykle wartościową metodą edukacyjną, stał się inspiracją dla innych brytyjskich i zagranicznych uczelni. Ci, którzy poznali tutoring w praktyce twierdzą, że polega on nie tylko na przekazywaniu wiedzy, lecz przede wszystkim na poszukiwaniu mądrości. O tym, czym jest tutoring i dlaczego na polskich uczelniach warto go wspierać, pisze dr Włodzimierz Świątek, wykładowca na kierunku Zarządzanie i Przywództwo na Uniwersytecie SWPS.

Czym jest tutoring?

Tutoring jest metodą edukacyjną opartą na relacji „mistrz-uczeń”, której celem jest pobudzanie rozwoju osobistego i edukacyjnego studenta. Natomiast tutoriale, czyli sesje indywidualne i spotkania w małych grupach, są nastawione na odkrywanie talentów, umiejętności, pasji, predyspozycji studentów oraz na rozwijanie ich. Chodzi również o to, aby zachęcić studentów do samodzielnej pracy naukowej, pogłębiania zdobytej wiedzy oraz odkrywania swoich mocnych stron. Metoda tutoringowa jest podejściem spersonalizowanym i całościowym, uwzględniającym to, że każdy student jest inny i że jego życie i rozwój odbywa się jednocześnie w wielu sferach.

Istotą tutoringu jest wspieranie procesu rozwoju studenta w taki sposób, aby pomóc mu odkryć to, co w jego potencjale najcenniejsze. Zainspirować go do samodzielnego poszukiwania, myślenia i tworzenia. Tutoring w ujęciu klasycznym, praktykowany na renomowanych uniwersytetach Oxford i Cambridge, realizowany jest w formie godzinnych spotkań tutora ze studentem. Spotkania odbywają się regularnie co tydzień przez cały trymestr. Student pracuje indywidualnie nad wybranym obszarem lub tematem. Swoje wnioski, zwłaszcza w przypadku nauk humanistycznych i społecznych, ujmuje w formie eseju, który jest punktem wyjścia do rozmowy z tutorem.

Na obu wspomnianych uczelniach samodzielna praca, której rytm wyznaczają kolejne spotkania z tutorem, są podstawową formą kształcenia, którą uzupełniają wykłady i seminaria. W ciągu trzech lat student pracuje z kilkunastoma tutorami, z którymi odbywa łącznie około stu pięćdziesięciu spotkań. Natomiast na polskich uczelniach tutoring jest zwykle mało znaczącą formą zajęć, które są jedynie drobnym uzupełnieniem realizowanych wykładów, seminariów, warsztatów i konwersatoriów. Tutoriale są nieobowiązkową formą zajęć i nie zawsze mają wysoką jakość. Panuje także dość powszechne przekonanie, że tutoring nie pasuje do polskiego modelu edukacji akademickiej, bardziej promującego ilość, niż jakość. Ale ta sytuacja powoli się zmienia i coraz więcej polskich uczelni wdraża skutecznie programy tutoringowe.

Kto może być tutorem?

Znana w środowisku akademickim definicja mówi, że tutor to mentor, który używa narzędzi coachingowych. Oznacza to, że tutor realizujący cele tutoringu akademickiego pracuje metodami coacha i stosuje różne techniki coachingowe, m.in. aktywne słuchanie, odpowiednie zadawanie pytań, inspirowane do rozwoju, stawianie wyzwań oraz wyznaczanie celów edukacyjnych i rozwojowych. Oprócz technik i podstawowych umiejętności coachingowych, tutor powinien posiadać i stosować metaumiejętności, jak: bycie otwartym i pozbawionym uprzedzeń (open-minded), nie ocenianie nikogo ze względu na płeć, wiek, rasę, narodowość, kulturę, religię, światopogląd, orientację seksualną, typ osobowości, status społeczny i materialny, stan zdrowia (non judgemental), nie powinien narzucać swojej woli i poglądów oraz umieć powstrzymać się od używania takich określeń, jak: „musisz”, „powinieneś”, „należy to zrobić”, „nie dyskutuj”, „masz to wykonać”, „musisz iść w tym kierunku” (non directional). Ponadto nie narzucać osobie, którą wspiera swoich własnych odpowiedzi i rozwiązań, nie dawać gotowych recept (no answer). Co więcej, powinien kierować się przekonaniem, że osoba z którą pracuje jest mądra, inteligentna i potrafi znaleźć w sobie odpowiedzi na stawiane pytania. Taka postawa tutora jest przejawem jego szacunku i wiary w możliwości rozwojowe swojego podopiecznego.

Mówi się, że najważniejszym narzędziem pracy tutora jest jego osobowość. Oczywiście ważne jest, żeby był kompetentny w tym obszarze wiedzy, po którym porusza się w pracy ze studentem. Jednak wiedza nie jest tu najważniejsza, tutor nie musi być ekspertem we wszystkich dziedzinach. Powinien wejść w rolę przewodnika, który może razem ze swoim podopiecznym wejść w nieznany im obu teren i pokazać jak można się po nim poruszać, jak go poznawać. A co najważniejsze, jak doświadczać przyjemności podróży samej w sobie, przyjemności odkrywania tego, co nowe i mało znane. Aby to było możliwe, tutor powinien być świadomy swoich własnych możliwości i znać zarówno swoje mocne strony, jak i słabe. Jego autentyczność ma polegać na odwadze bycia sobą i wewnętrznej spójności. Gdy będzie w stanie odsłonić część siebie, wtedy rzeczywiście będzie mógł stać się dla swojego ucznia mistrzem, dojrzałym przewodnikiem. Może nim być tylko w tych obszarach, które sam dobrze zna i czuje się w nich pewnie.

Wszystkie te wymagania i oczekiwania nakładają na tutora obowiązek dbania o własny rozwój zawodowy i osobisty. Doświadczenie pokazuje, że spotkanie kogoś, kto autentycznie w nas wierzy, kto pomaga nam rozpoznawać własne silne strony, jest uwalniające i motywuje do pracy nad sobą. Warto jednak pamiętać, że aby ta relacja się rozwijała potrzeba wolności, szacunku i wzajemności, a uczeń musi być gotowy, by iść za mistrzem. Istotę tej zasady dobrze oddaje znane buddyjskie przysłowie: „Gdy uczeń jest gotowy, spotyka mistrza”. Autorytet tutora nie polega na jego władzy i posiadanej wiedzy, lecz jest funkcją jego dojrzałości i mądrości życiowej. Nie oznacza to jednak, że tutor wobec swojego podopiecznego powinien być tylko troskliwy, opiekuńczy, wyrozumiały i życzliwy. Mając na uwadze jego rozwój tutor z jednej strony powinien dostosować się do jego możliwości, a z drugiej – ma być wobec niego odpowiednio asertywny i wymagający.

Tutoring rozwojowy i naukowy

Tutoring jest procesem, którego rytm i zakres wyznaczają kolejne spotkania. W zależności od tego, na czym się koncentruje, mówimy o tutoringu rozwojowym albo naukowym. W procesie tutoringu rozwojowego tutor pracuje w obszarze osobowości, wartości, talentów i celów indywidualnych studenta. Pomaga wprowadzić w obszar jego refleksji i zainteresowań temat wartości fundamentalnych, którymi są prawda, dobro, mądrość, odpowiedzialność, przyjaźń, odwaga, otwartość, tolerancja. Kluczowym celem tutora jest to, żeby student funkcjonował w swoim życiu autentycznie, samodzielnie, świadomie i spójnie, a nie konformistycznie dopasowywał się do jakiegoś zewnętrznego, narzuconego mu wzorca. Każdy student ma określone predyspozycje osobowościowe i wyjątkowe talenty. Niektóre rodzaje działań może wykonywać szybciej, lepiej i z większą przyjemnością niż inni. Z kolei inne poczyniania mogą go osłabiać, robi je wolniej i gorzej niż inni. W naszej kulturze panuje przekonanie, że najważniejszym zadaniem nauczyciela i rodzica jest wspieranie ucznia w tym, co idzie mu słabiej, gdyż tam właśnie potrzebuje pomocy i interwencji. Co więcej, jak pokazują to badania, ponad 60 proc. polskich rodziców uważa, że najważniejszą rzeczą w wychowaniu i rozwoju dzieci i młodzieży jest posłuszeństwo. Oznacza to, że samodzielność i niezależność w myśleniu i działaniu nie są tym, czego rodzice oczekiwaliby od swoich dzieci. Idea tutoringu mówi coś zupełnie przeciwnego: najważniejsze w rozwoju i wychowaniu młodych ludzi jest rozwijanie w nich samodzielnego i krytycznego myślenia, odwaga w kwestionowaniu statusu quo oraz podejmowanie wyzwań.

Istotna jest także pomoc w odkrywaniu talentów i pasji, które posiadają młodzi ludzie. Talenty jak wiadomo nie rozwiną się samodzielnie, i to właśnie w tych sferach, w których jesteśmy najzdolniejsi, potrzebna jest koncentracja i szczególny wysiłek, gdyż tam jesteśmy w stanie osiągnąć najwięcej. To dzięki rozwijanym talentom, wspieranym przez takie cechy, jak wytrwałość w dążeniu do celu i samodyscyplina, studenci uczestniczący w procesie tutoringu rozwijają się i odnoszą znaczące sukcesy. Uniwersytety, w których studenci mają możliwość otrzymania takiego wsparcia rozwojowego, nazywane są „kuźniami” przyszłych noblistów. W ramach tutoringu rozwojowego (realizowanego także w małych grupach) studenci mają także możliwość rozwijania umiejętności efektywnej pracy zespołowej, która jest dzisiaj jedną z kluczowych umiejętności niezbędnych w procesie edukacji i badań naukowych. Jak wyznał to w swojej książce „Pułapki myślenia” prof. Daniel Kahneman (laureat Nagrody Nobla w dziedzinie ekonomii w 2002 roku): „Dopóki odległość między naszymi miejscami zamieszkania nie uniemożliwiła nam dalszej współpracy, cieszyliśmy się z Amosem nadzwyczajnym uśmiechem fortuny – wspólną pracą umysłową, która przynosiła lepsze wyniki, niż praca każdego z osobna, a także przyjaźnią, dzięki której wspólna praca była nie tylko produktywna, ale i przyjemna”. Dzięki tej współpracy nad procesami oceny i podejmowania decyzji Kahneman zdobył Nagrodę Nobla, którą otrzymałby prawdopodobnie również Amos Tversky (zmarł w 1996 r. w wieku 59 lat).

Jeśli chodzi o tutoring naukowy, to warto podkreślić, że polega nie tylko na przekazywaniu wiedzy, lecz także na poszukiwaniu mądrości. W tym procesie studenci uczą się niezależnego myślenia, argumentowania, samodzielności w wyrażaniu krytycznych opinii oraz podejmowania i uzasadniania swoich decyzji. Dzięki temu rozwijają swoją mądrość, która jest umiejętnością praktycznego wykorzystania posiadanej wiedzy i doświadczenia. Mamy tu wyraźne nawiązanie do założeń edukacji liberalnej (sztuk wyzwolonych), w której nacisk kładziony jest na umiejętność krytycznego myślenia, twórczego analizowania wiedzy, klarownego wyrażania idei własnych i cudzych, sztuki logicznej argumentacji i dyskusji. W ramach tutoringu naukowego wspieramy studentów w rozwijaniu ich pasji, motywujemy do eksploracji nowych tematów i problemów, które ciekawią studenta. Pasja, jak wiadomo, stanowi klucz do życiowych sukcesów, a jej odkrycie i obudzenie, to również jeden z celów tutoringu rozwojowego. Jak więc widać, granica pomiędzy tutoringiem rozwojowym i naukowym jest mało wyraźna, a ich cele są zbliżone.

 

258 wlodzimierz swiatek

O autorze

dr Włodzimierz Świątek – wykładowca i ekspert na kierunku Zarządzanie i Przywództwo Uniwersytetu SWPS, psycholog biznesu, trener, coach i facylitator. Specjalizuje się w zakresie rozwijania i doskonalenia umiejętności menedżerskich i przywódczych, budowania i rozwoju zespołów, zarządzania zmianą oraz rozwijania kreatywności i innowacyjności jednostki i zespołu. Prowadzi szkolenia i coaching dla liderów i ich innowacyjnych zespołów z zakresu sztuki facylitacji. Pełni funkcję sekretarza Rady Naukowej Międzynarodowego Centrum Badań nad Przywództwem Uniwersytetu SWPS. Jest inicjatorem i opiekunem naukowym interdyscyplinarnego projektu edukacyjno-badawczego pt. „Młodzi Nobliści zmieniają świat”, w ramach którego promuje i wdraża model wspierania rozwoju studentów oparty na tutoringu.