DEMRES– skuteczność dyskursywnych strategii regresu demokratycznego i odporności demokratycznej
Celem projektu kierowanego przez dr Agnieszkę Kwiatkowską jest zbadanie wpływu języka polityki i różnych narracji stosowanych przez polityków na osłabienie demokracji w Polsce.
Projekt wpisuje się w cel nr 5 (równość płci), 10 (mniej nierówności) i 16 (pokój, sprawiedliwość i silne instytucje) spośród 17 celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ).
Numer projektu: 2024/55/B/HS5/03141, konkurs OPUS 28 Narodowego Centrum Nauki
Założenia projektu
Zagrożenia dla stabilności demokracji w Europie ujawniają się poprzez różnorodne strategie dyskursywne stosowane przez aktorów politycznych. Strategie te stanowią podstawę zmian instytucjonalnych i politycznych, służą uzasadnianiu działań o charakterze antydemokratycznym oraz wpływają na kształtowanie postaw i zachowań wyborczych obywateli.
Głównym celem projektu jest identyfikacja i analiza kluczowych narracji dotyczących regresu i odporności demokracji, wykorzystywanych przez partie o orientacji antydemokratycznej oraz prodemokratycznej. Projekt zakłada również ocenę reaktywności najważniejszych grup docelowych na te narracje oraz określenie ich potencjału mobilizacyjnego w kontekście wyborów.
Od ponad dekady obserwujemy w Europie zjawisko systematycznego osłabiania instytucji demokratycznych. W naszym projekcie przyglądamy się temu procesowi z perspektywy dyskursywnej – badamy, jak język i narracje polityczne przyczyniają się do regresu lub przeciwnie – wspierają odporność demokracji. Projekt ma charakter pionierski – łączy zaawansowaną analizę tekstów politycznych z badaniami jakościowymi i ilościowymi, tworząc unikalną bazę wiedzy o tym, jak populistyczne wyzwania przekształcają współczesne demokracje.
Metodologia
Projekt dotyczy nieodkrytego obszaru w naukach społecznych i politycznych – jest pionierskim badaniem oceniającym wpływ strategii dyskursywnych regresu demokracji oraz badającym mechanizmy, dzięki którym można wspierać odporność demokratyczną. Zastosowany w projekcie wieloetapowy, sekwencyjny schemat badawczy oparty na mieszanych metodach badań, integruje podejścia jakościowe i ilościowe w czterech odrębnych fazach:
- zaawansowana analityka tekstów politycznych,
- wywiady pogłębione z ekspertami politycznymi,
- sondaż z eksperymentami,
- wywiady fokusowe.
Użyteczność wyników
Wyniki projektu będą miały znaczący wpływ na rozwój dziedziny nauk socjologicznych i nauk o polityce i administracji, powiększając obecny stan wiedzy w obszarach badań nad demokracją, partiami i ruchami politycznymi, dyskursem publicznym i komunikacją polityczną. Odkryją wzorce retoryczne i narracje przyczyniające się do regresu lub odporności demokratycznej oraz przetestują ich potencjalną skuteczność.