Tam, gdzie spotykają się żywioły: Artystyczne badania tkanki miejskiej Rodos
Pod koniec lutego grupa 14 osób studiujących na kierunku wzornictwo, w School of Form na Uniwersytecie SWPS wzięła udział w warsztatach artystyczno-badawczych na wyspie Rodos. Seminarium wyjazdowe, zostało zorganizowane w ramach programu Innowacyjnych Inicjatyw Dydaktycznych koordynowanego przez European Reform University Alliance (ERUA) i było efektem współpracy wykładowców z Uniwersytetu SWPS oraz Uniwersytetu Egejskiego.
Międzynarodowa współpraca na styku nauki i sztuki
Warsztaty odbyły się w dniach 23–27 lutego na Uniwersytecie Egejskim na Rodos (UAEGEAN), w Laboratory of Research on Practical Philosophy. Naukową koordynatorką wydarzenia była prof. Elena Theodoropoulou. Natomiast ze strony Uniwersytetu SWPS (USWPS) warsztaty współprowadziły dr Monika Rosińska oraz mgr inż. arch. Jolanta Starzak z Wydziału Projektowania. Program spotkania nosił tytuł „Practical Philosophy Seized by Arts & Vice Versa” [Filozofia praktyczna uchwycona w sztuce – i vice versa] i podkreślał przenikanie się refleksji filozoficznej, praktyk artystycznych oraz badań nad współczesnym miastem.
Seminarium odbywało się w kontekście projektu „Where Elements Meet – Artistic Research on City, Human and More-than-Human” [Tam, gdzie spotykają się żywioły – badania artystyczne miasta, człowieka i elementów pozaludzkich]. Punktem wyjścia do wspólnej pracy było badanie granic miasta oraz relacji między tym, co ludzkie i nieludzkie w przestrzeni miejskiej. Osoby uczestniczące analizowały punkty styczne pomiędzy różnymi elementami miejskiego ekosystemu – ludźmi, instytucjami, naturą, pamięcią, światłem, powietrzem, wodą oraz ciałami obecnymi w przestrzeni miasta.
Cztery żywioły jako narzędzia badawcze
Centralnym motywem pracy z żywiołami była ich rola jako narzędzi poznawczych. Grawitacja, woda, wiatr i światło nie były traktowane jedynie jako zjawiska fizyczne, ale jako pryzmaty pozwalające inaczej spojrzeć na architekturę i ludzkie doświadczenie. Inspiracją dla tej metody były notatniki badawcze warszawskiego studia Centrala.
Program rozpoczął się od warsztatu „Philosophical Objects”. Pod okiem prof. Theodoropoulou studenci analizowali, w jaki sposób przedmioty codziennego użytku mogą stać się punktami wyjścia do głębokiej refleksji filozoficznej. Zastanawiano się, jak materia może stać się narzędziem myślenia o relacji między człowiekiem, przestrzenią a zmysłami.
Miasto jako laboratorium: Eksplorowanie przestrzeni miejskich i sztuka performatywna
Zajęcia miały charakter eksperymentalny i opierały się na pracy w międzynarodowych zespołach. Kluczową metodą były tzw. walking workshops – warsztaty spacerowe meandrami Rodos. Spacer stał się tu formą „ucieleśnionego poznania”:
- Sensoryczne mapowanie: Wsłuchiwanie się w dźwięki miasta, zbieranie znalezionych przedmiotów oraz wykonywanie szkiców i notatek "na gorąco.
- Ucieleśniona obecność: Warsztaty „Shadowing the shadow” [Śledzenie cienia] i „Suspiria”, prowadzone przez prof. Wendy Wen-Shu Lai oraz artystów Yu-Hsien Wu i Hao-Jen Chianga, pozwoliły uczestnikom badać obecność ciała w przestrzeni poprzez pracę z cieniem i ruchem.
Studenci i studentki czerpali także z tradycji nurtu Fluxus, który zaciera granice między sztuką a codziennością. Wykorzystywano metodę „One Minute Sculptures” – tworzenie krótkotrwałych, efemerycznych rzeźb z użyciem ciała i przypadkowych przedmiotów, co zachęcało do porzucenia nawykowych sposobów korzystania z rzeczy i przestrzeni.
Róznorodne przestrzenie: Od lądu po pustkę miejską
Program był podzielony na trzy bloki tematyczne, wspierane wykładami ekspertów:
- „Between water and land” [Między wodą a lądem] – dotyczący relacji lądu i morza, która jest niezwykle istotnej w kontekście wyspy (wykład Nikolaosa Koumnakisa).
- „Between walls and voids” [Miedzy ścianami a pustką] – analiza napięć między architekturą a pustką miejską i ich wpływu na postrzeganie otoczenia (wykład prof. Spyrosa Syropoulosa).
- „Finding meaning through objects” [Poszukiwanie znaczenia poprzez przedmioty] – badanie przedmiotów jako nośników historii i śladów ludzkiej obecności.
Zwieńczeniem intensywnego tygodnia była wizyta studyjna w Muzeum Archeologicznym na Rodos. Na przykładzie antycznych rzeźb studenci i studentki analizowali, jak grawitacja i światło kształtują odbiór formy oraz relację między obiektem a otaczającą go przestrzenią.
Przyszłość projektu: Publikacja i wykłady
Trwałym efektem warsztatów będzie unikatowa publikacja w formie zinu, przygotowana techniką sitodruku. Znajdzie się w niej kolekcja zebranych obiektów, notatek i śladów procesu badawczo-artystycznego.
W marcu 2026 roku profesor Elena Theodoropoulou poprowadzi dwie sesje poświęcone rozwinięciu koncepcji „obiektu filozoficznego”. Spotkania te będą nawiązywać bezpośrednio do wniosków wyciągniętych przez studentów podczas warsztatów oraz ich pracy z formą One Minute Sculptures [Rzeźb Jednominutowych].
Uniwersytety członkowskie sojuszu ERUA
Dofinansowanie
Zobacz inne aktualności
